Xitay hökümitining "Térorluqqa qarshi turush" namida Uyghurlarni basturushi guman qozghimaqta

Muxbirimiz eziz
2021-07-07
Share

Xitay hökümiti ötken yigirme yildin buyan Uyghurlarni basturush herkiti toghrisidiki tenqidlerge qarita herwaqit özlirining "Térorluqqa qarshi turiwatqanliqi" ni tekitlep özlirini aqlap kelgen idi. Amérikadiki oqurmenliri köp bolghan metbu'atlardin "Diplomat" gézitining 6-iyuldiki obzor maqalisida xitay hökümitining bu xildiki bayanlirining chek basmaydighanliqi tepsili sherhilendi.

Maqalida körsitilishiche, shi jinping 2014-yili Uyghur diyarigha ziyaretke barghanda "Shinjang bizning térorluqqa qarshi turushimizdiki aldinqi urush sépimiz" dep yolyoruq bergen hemde buningda "Qilchimu rehim qilmasliq" ni buyrughan. Derweqe shuningdin kéyin Uyghur rayonida "Qilchimu rehim qilmasliq" siyasiti toluq emelge ‍ashqan. "5-Iyul ‍ürümchi weqesi" din buyanqi 12 yil mabeynide omumiy kontrolluq we lagérlar sistémisi toluq emelge ashurulghan. Xitay hökümiti "Térorluqqa qarshi turush" namida qozghighan basturushta eqelliy diniy étiqad sistémisigha mensup barliq shey'iler we medeniyet sahesidiki barliq Uyghurluq amilliri toluq yoqitilghan.

Uyghurlarning diniy étiqad mu'esseliri chéqip tashlan'ghan؛ Uyghurche til we yéziq men'i qilin'ghan؛ "Tughqan bolush" namida milyonlighan xitay kadir Uyghurlarning öylirige orunliship ularni közitidighan tirik nazaretchilerge aylan'ghan. Shunga Uyghurlarning medeniyiti we kimlikini yoqitishni meqsed qilghanliqi ashkara melum boluwatqan bu herketler arqiliq "Térorluqqa qarshi turush" heqqide gep sétish emdi her saheni jiddiy oylandurushi lazim boluwatqan mesililerning biri bolup qalmaqta iken.

Maqalida éytilishiche, xitay hökümiti hazirghiche özlirining Uyghurlarni basturushtek bu tedbirlirining toghra bolghanliqini ikki jehettin ispatlashqa urunup kelmekte iken. Biri, ular izchil "Ötken töt yildin buyan shinjangda bir qétimmu térorluq weqeliri yüz bermidi" déyish arqiliq bir pütün milletni basturush siyasitini aqlap kelmekte iken؛ yene biri birleshken döletler teshkilati qatarliq dunyawi sorunlarda pakistan, kuba dégendek namrat döletlerning aghzidin xitay hökümitining "Térorluqqa qarshi turush" herkitini qollaydighan bayanatlarni élan qildurush arqiliq "Biz toghra qiliwatqanliqimiz üchün shunche köp döletler bizni qollawatidu" démekte iken.

Obzorda mushu ehwallar omumlashturulup "Xitayning térorluq we esebiylikke qarshi turush namidiki bu xil jinayetliri ularning heqiqiy meqsidini hergizmu yoshurup qalalmaydu" dep körsitilgen.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet