"Pul-mu'amile waqti" géziti xitayning Uyghurlarni teqiblewatqanliqi heqqide chong hejimlik maqale élan qildi

Muxbirimiz erkin
2018-07-20
Élxet
Pikir
Share
Print

Dunyadiki nopuzluq gézitlerning biri bolghan en'gliyening "Pul-mu'amile waqti" géziti 20-iyul küni yene chong hejimlik maqale élan qilip, xitayning Uyghurlarni omumyüzlük teqiblesh qilmishining ichki ehwalini ashkarilidi.

Maqalida, xitayning Uyghur rayonida térrorluq, ashqunluqqa qarshi turushni bahane qilip, Uyghurlarning shexsiy mexpiyetliki, tor, yötkilish erkinlikini qandaq teqib qiliwatqanliqi yorutup bérilgen.

"Xitay nazaret sistémisining ichki ehwali" serlewhilik mezkur maqalida, xitayning digital teqiblesh sistémisi arqiliq pütkül rayonni qamal qilghanliqi, puqralarning téléfonigha omumyüzlük teqiblesh yumtali qachilinip, islami sözlük we resimlerni tekshüridighanliqi, namuwapiq matériyallarni saqlighan yaki Uyghur rayonidin bashqa jaylargha köp téléfon urghan kishilerning tutqun qilinip, yighiwélish lagérlirigha solinidighanliqi bildürülgen.

Maqalida qeyt qilinishiche, netijide bu, Uyghurlarning béyjing, shangxeydek déngiz boyidiki sheherlerde ishleydighan a'ile ezaliri bilen yillap sözlishelmeslik ehwalini keltürüp chiqarghan. Maqalida xitayning bu tedbirliri rayonda j x sélinmisining uchqandek köpiyishini keltürüp chiqarghanliqi, emma buning xitay téxnologiye shirketlirige payda qilghanliqi tekitlen'gen.

Maqalida ashkarilinishiche, xitay hökümiti burun rayondiki puqralarning yanfonigha omumyüzlük közitish yumtali orunlashturghan bolsa, mana emdi bu xil közitish yumtalini idare-jem'iyetlerning üstel kompyutérlirigha orunlashturmaqta iken.

Maqalida, bu yumtalning fujyen ölkisidiki méyya piko, namliq bir xususiy shirketke höddige bérilgenliki, uning rayondiki dölet karxaniliri we ilmiy tetqiqat orunlirining kompyutérlirigha orunlashturulghanliqi bildürülgen.

Rayonning ilmi tetqiqat sahesidiki bezi kishiler "Pul-mu'amile waqti géziti" ge bergen uchurida, hazir herqandaq kishi idare-jem'iyetlerning kompyutérida namuwapiq torlargha kirse, da'irilerning derhal agahlandurulidighanliqini bildürgen.

Maqalida xitay téxnika shirketlirining hökümet bilen zich hemkarlishiwatqanliqi, Uyghur aptonom rayoni bu shirketlerning eng chong xéridarigha aylan'ghanliqi tekitlen'gen. Lékin, xitay téxnologiye shirketlirining xitay hökümitige hemkarliship, uning Uyghurlarni teqib qilishigha hemdemde bolushi kishilik hoquq teshkilatlirining tenqidige uchrap keldi.

Toluq bet