Nyu-york waqti géziti: "Xitayning musulmanlarni keng kölemlik tutqun qilishidiki meqsiti ularning étiqadini özgertish"

Muxbirimiz erkin
2018-09-10
Élxet
Pikir
Share
Print

Amérikining "Nyu-york waqti" géziti shenbe küni maqale élan qilip, xitayning Uyghurlarni keng kölemlik tutqun qilip, ularni siyasiy öginishke, partiyeni küyleshke we öz- özini tenqidleshke mejburlishidiki meqsiti ularning islamiy étiqadini özgertish ikenlikini ilgiri sürdi.

Maqalida ilgiri xitay saqchiliri teripidin tutqun qilin'ghan 41 yashliq abdusalam muhemmet isimlik bir Uyghur ziyaret qilinip, uning bir jinaza namizida xetme-qur'an qilghanliqi üchün tutqun qilin'ghanliqi bildürülgen.

"Xitayning musulmanlarni keng kölemlik tutqun qilishidiki pilani: ularni özgertish" serlewhilik maqalida qeyt qilinishiche, abdusalam muhemmet tutqun qilin'ghandin kéyin xoten shehirining etrapidiki bir lagérgha solinip, bashqilar bilen birge özlirining kechmishini tenqid qilishqa buyrulghan. Lékin abdusalam muhemmet "Nyu-york waqti" gézitige bu lagérlarning "Ashqunluqni yoqatmaydighanliqi, belki qisas élish tuyghusini kücheytidighanliqi" ni bildürüp, bu lagérlarning "Uyghur kimlikini yoqitidighan orun" ikenlikini bildürgen.

Maqalida yene pa'aliyetchiler we mutexessislerning "Bu heriket Uyghur jem'iyitide qattiq tewrinish peyda qilip, jem'iyet we a'ililerni parchilap tashlidi", "Kündilik hayatta qol tiqmighan héchqandaq boshluq qalmidi" dep qarawatqanliqi tekitlen'gen.

Maqalida yene, xitay hökümiti Uyghur rayonida kishilik hoquqni depsende qiliwatqanliqi we "Qayta terbiyelesh lagérliri" ning mewjutluqini ret qilsimu, lékin buning hökümetning resmiy höjjetliri, doklat, xewer we qurulush pilanliri, guwahchilarning guwahliq sözliridiki delillerge xilap ikenlikini bildürgen.

Maqalida "Nyu-york waqti" gézitining ötken yili érishken lagérlar heqqidiki bir doklati neqil keltürülgen bolup, "Shinjang partiye mektipi" ning tetqiqatchisi chyu yüenyüen teripidin yézilghan doklatta da'irilerning agahlandurulghanliqi bildürülgen.

Maqalida qeyt qilinishiche, chyu yüenyüen doklatida "Qayta terbiye arqiliq özgertish élip bérishke sanliq pilan chüshürüp bérishtek perqsizliq bilen élip bérilghan bundaq heriket" ning eks tesir béridighanliqini tekitligen.

Toluq bet