Rabiye qadir xanim amérikidiki wilson tetqiqat merkizige minnetdarliq bildürdi

Muxbirimiz shöhret hoshur
2018-01-10
Élxet
Pikir
Share
Print

Amérikining muhim tetqiqat merkezliridin bir bolghan wilson merkizi ötken ayda xitayning Uyghur aptonom rayonida 1957‏- we 1958‏-yilliri arisida élip barghan "Yerlik milletchilerge qarshi herikiti" toghrisida bir yürüsh tarixiy arxiplarni élan qilghan idi.

Uningda eyni yillardiki Uyghur siyasiy rehberliridin abduréhim eysa, muhemmet'imin iminop, ziya semidi, ibrahim turdi, abduréhim se'idi, es'et isahaquf we seydulla seypullayoflarning Uyghur diyarigha ittipaqdash jumhuriyet yaki uningdinmu yuqiri bolghan musteqilliq élish üchün xitay terep bilen élip barghan siyasiy küreshliri bayan qilin'ghan.

Dunya Uyghur qurultiyining aliy rehbiri rabiye qadir xanim tünügün xelq'araliq Uyghur kishilik hoquq we démokratiye fondining tor bétide in'glizche maqale élan qilip, mezkur tetqiqat merkizining bu emgikige minnetdarliq bildürdi. U, maqaliside mezkur arxiplarning eyni chaghdiki tarixnila emes, belki Uyghur diyarida nöwette élip bériliwatqan "Yépiq terbiyelesh heriketliri" ning meqset we mahiyetlirini dunyaning chüshinishi üchünmu paydiliq ikenlikini otturigha qoydi.

Melum bolushiche, wilson merkizi in'glizchigha terjime qilip ashkarilighan moskwa arxipliridiki mezkur matériyallarning chüshendürüsh qismida Uyghur aptonom rayonida nöwette élip bériliwatqan "Esebiylikni tügitish" we "Ikki yüzlimichi" lerge qarshi heriketning emeliyette ene shu 1957‏- we 1958‏-yilliri élip bérilghan "Yerlik milletchilerge qarshi heriket" ning dawami ikenliki eskertilgen.

Rabiye xanim maqaliside mezkur matériyallardin ashkarilan'ghan, eyni chaghdiki Uyghur siyasiy rehberliri teripidin otturigha qoyulghan muhim siyasiy teleplerni töwendikiche retke tizghan: birinchi, xitaydin teltöküs ayrilghan musteqil Uyghuristan yaki sherqiy türkistan jumhuriyiti qurush. Ikkinchi, sotsiyalizm qurmasliq, qurushqa toghra kelse, xitayning yardimisiz qurush. Üchinchi, xitay döliti medeniyet jehettin Uyghurlarni yéteklesh iqtidarigha ige emes, Uyghurlar öz teqdirini özi belgilesh. Tötinchi, Uyghurlarning zémini keng, emma xitay köchmenlirige éhtiyajliq emes.

Rabiye xanim maqaliside yuqiriqi neqillerdin kéyin, Uyghurlarning héchqachan xitay hakimiyitini razimenlik bilen qobul qilmighanliqi we héchqachan xitay hakimiyiti astida rahet yashap baqmighanliqini tekitligen. U maqalisining axirida Uyghur weziyitini közetküchilerni mezkur matériyallarni bir ret körüp chiqishqa dewet qilghan we tarix tetqiqatchilirini Uyghur tarixidiki yene bir sirliq weqe sherqi türkistan jumhuriyiti rehberlirining atalmish ayropilan qazasigha uchrash weqesinimu izdinip béqishqa dewet qilghan.

Toluq bet