Xitay j x minsitiri jaw kéji: “2 Milyondin köp Uyghur musteqilliq idiyesi bilen, 2 milyondin köp Uyghur diniy esebiylik bilen zeherlen'gen”

Muxbirimiz erkin
2022-05-25
Share

Xitay j x minsitiri jaw kéji 2018-yili 6-ayda Uyghur aptonom rayonida tekshürüsh élip barghanda, j x sahesidiki yoquri derijilik kadirlargha mexpiy nutuq sözlep: “Hazir ichkiy ehwaldin qarighan, pütün shinjangda 2 milyondin artuq kishi shinjang musteqilliqi we ‛ikki izim‚ idiyesi bilen zeherlen'gen؛ jenubiy shinjangda diniy esebiylik bilen zeherlen'gen ammining sani 2 milyondin éship ketken” dégen.

24-May küni dunya taratqulirining diqqet nuqtisigha aylan'ghan “Shinjang saqchi höjjetliri” de Uyghur tutqunlirining süretliridin bashqa yene xitayning yuqiri derijilik emeldarlirining sözliri ashkarilan'ghan bolup, bular keng-kölemlik irqiy qirghinchiliq jinayitining yene bir muhim ispati hésablinidiken.

Mezkur höjjette xitay jama'et xewpsizliki ministiri jaw kéjining 2018-yil 6-ayning 15-küni “Shinjang aptonom rayonidiki jama'et xewpsizliki we muqimliq xizmitidin doklat anglash yighini” da qilghan sözining toluq tékistimu bar iken. Jaw kéjining bu sözide Uyghur rayonida 2 milyondin köp kishining panturkizim we pan islamizim idiyesi hemde shinjang musteqilliqi idiyesi bilen zeherlen'genlikini, jenubiy shinjangda diniy esebiylikning qattiq tesirige uchrighanlarning 2 milyondin ashidighanliqini tilgha alghan.

U yene “Shinjangni bir yilda muqimlashturush, ikki yilda mustehkemlesh, üch yilda da'imlashturush, 5 yilda omumyüzlük muqimliqni ishqa ashurush xizmet pilani we nishani” ning tiklen'genlikini, bir yildin béri 7628 saqchi ponkiti qurulghanliqini, 1300 türmining köpeytilgenliki, ichkiri xitaydin 1500 saqchining yardemge ewetilgenlikini tilgha alghan. Andin bu bir yilda 20 ming “Térrorluq shaykisi” ning yoqitilghanliqini, buning aldinqi 10 yilda yoqitilghanlarning 5.5 Hessisige toghra kélidighanliqini, 13 aydin béri “Térrorluq” weqelirining yüz bérip baqmighanliqini maxtighan.

Jaw kéjining bu sözidin, xitayning 2017-yildin bashlap atalmish “Pan türkizim we pan islamizim idiyesidin zeherlen'gen, muqimliqqa tehdit peyda qilghuchi” Uyghurlargha keng kölemlik zerbe bérishke bashlighanliqi melum. Közetküchilerning qarishiche, “Shinjang saqchi höjjetliri” de xitay j x ministéri jaw kéjining “Shinjang musteqilliqi”, “Ikki izm” we diniy esebiylik bilen zeherlen'genlerning sani 4 milyondin ashidu déyishi, xitayning shu miqdardiki Uyghur we bashqa milletlerni lagér we türmilerge qamighanliqidin dérek béridiken. Melum menidin éytqanda, bu xitayning irqiy qirghinchiliq jinayitining kölimini körsitip béridiken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet