"Xitay xata uchurdin paydilinip shinjangdiki basturushni qanunlashturiwatidu"

Muxbirimiz erkin
2018-07-09
Élxet
Pikir
Share
Print

Amérikidiki "2049‏-Qurulushi" namliq tetqiqat ornining torida élan qilin'ghan bir maqalida, xitayning xata uchurlardin paydilinip, Uyghur rayonidiki basturushni qanunlashturiwatqanliqi ilgiri sürüldi.

"Xitay xata uchurdin paydilinip shinjangdiki basturushni qandaq qanunlashturiwatidu?" serlewhilik mezkur maqalida, xitayning keng kölemlik terbiyelesh lagérlirini qurup, saqchilarni köpeytkenliki, Uyghurlarni qattiq nazaretke alghanliqi, xitayning bu kemsitish xaraktérlik tedbirlerni "Térrorluq" we "Esebiylik" ke qarshi turush namida élip bériwatqanliqi tekitlen'gen.

Maqalida körsitilishiche, xitay hökümiti uchurni qattiq kontrol qilip, kishilik hoquq depsendichilikige da'ir xewerlerni yoshurup kelgen. Shuning bilen bir waqitta, "11‏-Séntebir weqesi" din kéyinki térrorluqqa qarshi turush chaqiriqliridin paydilinip, özining Uyghur aptonom rayonidiki basturushini qanunlashturup kelgen.

Maqalining aptori, amérikiliq tetqiqatchi druw jonés, shunga, "Amérikaning xitayning térrorluqni bahane qilip Uyghurlarni nishan'gha élishini ret qilishi, uning basturush we irqchi siyasitini toxtitishini telep qilishi, xelq'ara jemiyetni xitayning Uyghur aptonom rayonidiki qilmishlirining jawabkarliqini sürütürüshke righbetlendürüshi kérek" likini tekitligen.

Maqalida, xitay hökümitining Uyghur jemiyitige hemdemde bolup, ularning diniy étiqadi, medeniyitini qollash, ulargha izzet-hörmet körsitish ornigha tibette qollan'ghan usulini qollinip, ularni yoqitishqa we téximu qattiq yekleshke kirishkenliki tekitlén'gen.

Maqalida yene, xitayning Uyghur rayonidiki zorawanliq weqelirige térrorluq seweb bolghanliqini ilgiri sürüp kelgenliki eskertilip: "Xitay sherqiy türkistan islam herkitini özining térrorluqqa qarshi turush siyasitini aqlash üchün qollansimu, lékin bu kichik guruppining peyda qilghan xetiri héchqachan pütün bir milletni basturushni heqliq qilalmaydu" déyilgen.

Maqalining axirida, aptor amérika we uning ittipaqdashlirining "Terbiyelesh lagérliri" dikilerni qoyup bérishni telep qilishini, Uyghur teshkilatlirigha b d t téximu keng orun bérishni, b d t Uyghur rayonigha tekshürüsh ömiki ewetishni, magnitiskiy qanununi ishqa élip, aptonom rayonluq partkom sékritari chén chüen'go we aptonom rayonning re'isi shöhret zakirlarni jazalashni telep qilghan.

Toluq bet