Америка “вал ситрет” әмәлдари уйғур районини зиярәт қилидикән

Мухбиримиз җәвлан
2021.09.27
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

“җәнубий хитай сәһәр почтиси” гезитиниң хәвиригә қариғанда, америка-хитай пул-муамилә кеңишиниң рәиси җон торнтон хитайни 6 һәптилик зиярәт қилиш пурситигә еришкән болуп, бу мәзгилдә у хитайниң муһим рәһбәрлири билән көрүшидикән һәмдә уйғур районини зиярәт қилидикән. У хитайниң муавин баш министири хән җең билән 8-айниң ахирида көрүшкән болуп, бу қетимлиқ зиярәтниң тәпсилатлири һәққидә сөһбәтләшкән. Бу қетимлиқ зияритидә у хитай рәһбәрлири билән килимат мәсилиси, уйғур райони мәсилиси вә хитай билән американиң кәлгүси мунасивити һәққидә пикир алмаштуридикән.

Көзәткүчиләр бу әмәлдарниң зияритини нексон дәвридә американиң ташқи ишлар министири болған кессингерниң зияритигә охшатқан болуп, кессингер 1971-йил американиң алаһидә әлчиси сүпитидә хитайға берип, хитай баш министири җов енләй билән көрүшкәникән. Америка һөкүмити йеқиндин буян хитай билән башқичә диалог қурушни ойлишиватқан болуп, җон торнтонниң бу зиярити әнә шундақ арқа көрүнүштә мәйданға чиққан бир зиярәт болуши мумкин икән.

Хәвәрдә ейтилишичә, җон торнтонниң бу қетимлиқ зиярити хитайниң корона вируси түпәйлидин пүтүн дөләтни қамал қилған бекинмә бир вәзийәткә тоғра кәлгән болуп, шундақ болушиға қаримай у хитайни алтә һәптә, уйғур районини бир һәптә зиярәт қилидикән. Җон торнтон бу зиярәттин бурун америка-хитай мунасивәтлиригә мәсул ақсарай әмәлдари билән көрүшкән болуп, бу әмәлдар униңға уйғур районидики бастуруш сияситини қоллаватқандәк тәсир берип қоймаслиқ үчүн, уйғур райониға бармаслиқ һәққидә икки қетим нәсиһәт қилған. Әмма хитай әмәлдари хән җең униң уйғур райониға беришини қарши алидиғанлиқини билдүргән. Хән җең униңға уйғур райониға берип, бу йәрдә көргән-билгәнлирини америка дөләт мәҗлиси әзалириға йәткүзүшини үмид қилидиғанлиқини, террорлуққа қарши күрәштә американиң қош өлчәм қолланмаслиқи, “хитайниң террорлуққа қарши туруш тиришчанлиқини кишилик һоқуққа хилаплиқ қилғанлиқ” дәп қаримаслиқи керәкликини ейтқан.

Көзәткүчиләрниң билдүрүшичә, хитайму америка билән мунасивәтни яхшилашниң койиға киргән болуп, җон торнтонниң зияритини өзлиригә пайдилиқ бир сиясий оюнға айландурушниң, уйғурларни террорлуққа бағлап давамлиқ бастурушниң пиланини соқуватқан болуши мумкин икән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.