Tarixshunas rayan sam: "Uyghur élidiki lagérlarda irqiy qirghinchiliq yüz bérishi éhtimaldin yiraq emes"

Muxbirimiz irade
2018-08-23
Élxet
Pikir
Share
Print

Amérikiliq tarixshunas, layola uniwérsitétining proféssori rayan sam Uyghur élidiki yépiq terbiye lagérlirida "Keng kölemlik irqiy qirghinchiliq yüzbérishi éhtimaldin uzaq emes," dep agahlandurdi.

Rayan sam yuqiriqi qarashni 22-awghust küni "Tashqi siyaset" zhurnilida "Xitayning zor kölemlik yighiwélish lagérlirining meqsiti éniq emes" namliq maqaliside otturigha qoyghan. Uning qarishiche, xitay hökümiti 2017-yili Uyghur élide bir milyondin artuq kishini "Yépiq terbiye" lagérlirigha qamashni bashlighandin buyan, hazirghiche tutqun qilishni, mejburiy ghayib qiliwétishni toxtatmighan.

Xitay hökümiti lagér qurulushinimu dawamlashturuwatqan bolup, bu yéngi lagérlar bu yil axirida yaki kéler yilning béshida ishqa kirishtürülüshi mumkin iken. Rayan samning éytishiche, yéngi lagérlarning qurulush alahidilikidin qarighanda xitay hökümitining "Yépiq terbiye" lagérlirini uzun muddetni közlep séliwatqanliqini körüwélishqa bolidiken.

Rayan sam tarixta yüz bergen oxshash weqelerge asasen bundaq yighiwélish lagérlirining axiri bérip özining qurulush meqsitidin halqip kétidighanliqini eskertken. Jümlidin lagérlarda qanuniy tertiplerge qattiq emel qilinmasliqi, lagér qurulushining bir dölet hakimiyitige shu yerge solan'ghanlarning teqdiri üstidin höküm chiqirishigha purset yaritip béridighanliqidek xususiyetlerge ige bolidiken.

Rayan samning eskertishiche, xitay hökümitining éniq qilip "Zeherlik otlarni tazilash üchün hemme zira'etke dora chéchishqa toghra kélidu" dégenlikini nezerde tutqanda we birleshken döletler teshkilatining tenqidige jawaben "Yer shari waqti géziti" ning "Xitayning muqimliqi üchün barliq tedbirlerni sinashqa toghra kélidu" dégenlikini nezerde tutqanda, Uyghur élidiki "Yépiq terbiye" lagérlirida keng kölemlik bir qirghinchiliqning yüz bérishi éhtimaldin yiraq emesken.

Toluq bet