Xitay metbu'atliri tarim derya wadisidiki éghir muhit bulghinishini tilgha aldi

Muxbirimiz irade
2018-02-12
Élxet
Pikir
Share
Print

Uyghur élidiki su bayliqining zor derijide aziyish mesilisi Uyghur élige köplep köchmen yötkesh arqiliq rayondiki mutleq kontrolluqini ishqa ashurushni pilan qiliwatidu dep qariliwatqan xitay hökümitiningmu diqqitini tartmaqta.

Yéqindin buyan Uyghur rayon da'iriliri Uyghur élidiki eng muhim derya-éqinlarning biri bolghan tarim derya wadisini yéshillashturush xizmitini kücheytken bolup, bu heqte bügün shinxu'a torida bérilgen bir parche xewerde, tarim wadisidiki "Yéshil karidor" ni eslige keltürüsh qurulushi boyiche ötken yili tarim deryasida ikki yérim milyard kub métir su éqip rékort buzghanliqini bildürgen.

Xewerde diqqet qozghaydighini, tarim deryasi we uning etrapidiki yéshilliqlar uchrighan buzghunchiliqqa a'it reqemler bolup, uningda "1950-Yilidin buyan rayondiki bayliq menbelirini heddidin ziyade échish we ishlitish sewebidin tarim deryasigha tutushidighan alahazel 400 derya éqini qurup ketti. Uzunluqi ikki ming kilométirdin artuq bolghan tarim deryasining töwen éqinliri qurup we qisqirip, hazir 1300 kilométir etrapigha chüshüp qalghan.

Yer asti süyi körünerlik töwenlidi. Taytama deryasi qurup kétip, zor miqdardiki toghraqliqlarni qum bésip ketti. Yéshil karidorning töwen teripi éghir buzghunchiliqqa uchridi" déyilgen.

Tarixi menbelerdin qarighanda, 1950-yillardin étibaren, xitay hökümiti ishlepchiqirish qurulush armiyesi bingtu'enning 1-déwiziyesining 16 polki tarim deryasining yuqiri éqini rayoni, yeni aral qatarliq rayonlarni merkez qilip, korlani asas qilip yerleshtürülgen, 2-déwiziyening 14 polki bolsa korlani asas qilip, deryaning ottura we töwen éqinliri rayonini kontrol qilghan iken.

Chet'ellerdiki Uyghur jughrapiye mutexessisliri xitaydiki we hetta dunyadiki eng chong ichki quruqluq deryasi bolghan tarim deryasi we uning wadilirining buzghunchiliqqa uchrishini xitay hökümitining öz qoli bilen peyda qilghanliqini we yuqiridiki xewer arqiliq buni öz aghzi bilen étirap qilghanliqini bildürdi.

Toluq bet