Uyghur élidiki muzluqlarning érip kétishi rayonning kelgüsige éghir tehdit peyda qilmaqtiken

Muxbirimiz irade
2018-03-30
Élxet
Pikir
Share
Print

Uyghur élidiki muzluqlarning érip kétishke yüzliniwatqanliqi mutexessislerning küchlük diqqitini qozghimaqta. Amérika döletlik pen-téxnika tetqiqat fondi qarmiqidiki "Muztagh merkizi" namliq tetqiqat ornining tor bétide 28-mart küni bu heqte bir parche maqale élan qilindi. Maqalige "Shinjangdiki érishke yüzliniwatqan muztaghlar rayonda jezmleshtürüsh qéyin bolghan mewhum kélechek shekillendürmekte" dep mawzu qoyulghan.

Maqalide éytilishiche, Uyghur élining su menbesi asasliq 8 deryagha tayinidighan bolup, bu deryalarning süyi etraptiki qarliq taghlarning érigen muzliridin kélidiken. Shimaliy Uyghur élida 10ming 500 kwadrat kilométir da'irini öz ichige alidighan alahazel 6500 muzluq, jenubta bolsa 13ming 500 kwadrat kilométirni öz ichige alghan 11ming muzluq bar iken. Uyghur élining su menbesi pütünley dégüdek mushu muztaghlargha qarashliq bolghanliqtin, kélimat özgirishi Uyghur élige zor xewp élip kéleleydiken. 

Mezkur maqalining aptori Uyghur élidiki "Jughrapiye we ékologiye tetqiqat merkizi" ning tetqiqatchisi chén yaning qatarliq kishilerni ziyaret qilghan. Ular Uyghur élidiki muztaghlarning érish sür'itining intayin tézlikini, rayondiki qurghaqchiliqining éghirliship méngiwatqanliqini bildürüp, buninggha derhal tedbir qollinilishi kéreklikini eskertken.

Resmiy sanliq melumatlardin melum bolushiche, 4 milyon 800 ming yilliq tengritagh 1‏-nomurluq muz qatlimi2016‏-yili4‏-aydin buyan 2. 7 Métir érigen. Eger témpératura mushundaq örlise, 1‏-nomurluq muzluq 50 yil ichide pütüley érip tügeydiken.

Chet'ellerdiki bir qisim muhit qoghdighuchilar we mutexessisler, ilgiri mushu mesilidiki bayanlirida xitay hökümitining Uyghur élida shiddet bilen kan bayliqlirini échishi, keng kölemlik kömür, tömür, mis kanlirini échip, kömürgaz zawutlirini qurushi qatarliqlarning muhitni éghir derijide bulghap, hawa kilimatining issip kétishini tézlitiwatqanliqini bildürüp kelgen idi. 

Maqalide bayan qilinishiche, Uyghur élidiki muzluqlarning érishi we qurghaqchiliq apiti Uyghur éli yüzliniwatqan eng zor xewp bolup, buning aqiwitini jezmleshtürüsh qéyin iken.

Toluq bet