Washin'gton pochtisi géziti: "Xitay shinjangdiki kishilik hoquq apitini perdazliyalmaydu"

Muxbirimiz erkin
2019-03-25
Élxet
Pikir
Share
Print

Amérikining nopuzluq géziti "Washin'gton pochtisi" 24‏-mart tehrirat maqalisi élan qilip, xitayning herqanche qilsimu, Uyghur rayonidiki kishilik hoquq depsendichilikini perdazliyalmaydighanliqini ilgiri sürdi.

Mezkur tehrirat maqalisi Uyghur aptonom rayoni re'isi shöhret zakirning ötken hepte xitay xelq sariyida muxbirlarni kütüwélish yighini ötküzüp, yighiwélish lagérlirini aqlighanliqigha qarita élan qilin'ghan. Shöhret zakir axbarat yighinida xitayning jaza lagérlirini qurup, Uyghur we bashqa milletlerni qayta terbiyelewatqanliqigha da'ir xewerlerni "Pütünley yalghan" dep inkar qilghan.


U: "Emeliyette, bizning bu merkezlirimiz oqughuchilarni heqsiz tamaq we turalghu bilen teminleydighan yataqliq mekteplerge oxshaydu" dégen idi. "Washin'gton pochtisi géziti" uning bu sözlirini neqil keltürüp, lékin "Yéterlik pakitlar, jümlidin bu lagérlardin qéchip chiqqan kishilerning bayanliri bir milyon yaki uningdinmu artuq tutqunning héchqachan erkin emesliki we éghir bedellerni tölewatqanliqini ilgiri sürmekte" dégen.

Maqalide yene, gérmaniyelik Uyghurshunas adré'an zensning lagérdiki tutqunlarni bir yérim milyon, dep texmin qiliwatqanliqi, uning "Bir yaki birdin artuq ezasi lagérgha qamalmighan héchqandaq Uyghur a'ilisi qalmidi" dégenliki, amérika tashqi ishlar ministirliqining yilliq kishilik hoquq doklatida, "Uyghurlarning qanun xadimliri, türme sistémisi we yighiwélish lagérliridiki xadimlar teripidin sistémiliq ten jazasi hem xorlashqa uchrawatqanliqi" tilgha élin'ghanliqi tekitlen'gen.

Maqalide yene islam hemkarliq teshkilati tenqid qilin'ghan bolup, uningda islam hemkarliq teshkilatining yéqinda maqullighan qararida "Xitayning musulman puqralirigha köngül bölüwatqanliqi" ni medhiyeligenliki eyiblinip: "Xitay ammiwi munasiwetler istratégiyeside shinjangdiki apetni yoshurmaqta. Lékin héchqandaq axbarat yighini xelqning tili, medeniyiti we örp-adetlirini yoqitishni meqset qilghan jaza lagérlirini perdazliyalmaydu" déyilgen.

Bu, "Washin'gton pochtisi géziti" ning ötken yildin béri Uyghurlar heqqide élan qilghan 9-qétimliq tehrirat maqalisidur.

Toluq bet