«Вашингтон почтиси» : «дөләт мәҗлиси хитайниң уйғурларға қарита етник тазилаш елип беришиға қарши немиләрни қилалайду»

Мухбиримиз әркин
2019-05-24
Елхәт
Пикир
Share
Принт

«Вашингтон почтиси» гезити 23‏-май күни тәһрират мақалиси елан қилип, американиң уйғур районида кишилик һоқуқни дәпсәндә қилишқа иштирак қиливатқан хитай карханилириға вә әмәлдарлириға җаза тәдбирлирини йүргүзүши керәкликини билдүргән. Мақалидә хитайниң уйғур районида кишиләрниң кимликигә қарита «ирқий қирғинчилиқ» елип бериливатқанлиқи тәкитләнгән болуп, бу униң тунҗи қетим «ирқий қирғинчилиқ» дегән бу аталғуни ишлитидур.

«Дөләт мәҗлиси хитайниң уйғурларға қарита етник тазилаш елип беришиға қарита немиләрни қилалайду?» сәрләвһилик мақалида 2‏-дуня урушидики полшалиқ әскәр-җан карскиниң 1942‏-йили «варшава йәһудийлар районида» көргән ечинишлиқ трагедийәси мисал кәлтүрүлүп, «әгәр бүгүн шу тарихтин бирәр савақ елинған болса, бу чоқум хитай кишиләрниң кимликигә қарита ирқий қирғинчилиқ елип бериватқан шинҗаңға тәтбиқлиниши керәк» дегән.

Мақалидә йәнә, бир милйондин артуқ мусулман түркий хәлқ-уйғурларниң сим тосуқ билән қоршалған мәркәзләрдә пикир вә турмуш усули җәһәтләрдә хитайларға ассимилятсийә болушқа мәҗбурлиниватқанлиқи билдүрүлгән. Мақалидә илгири сүрүлишичә, уйғурлар натсистларниң һөкүмранлиқи астидикидәк өлтүрүлмәйватқан болсиму, лекин әмма уларниң турмуш усули, әнәнилири уларниң ирадисигә хилап һалда йоқитилмақтикән.

Мақалидә, «уйғур кишилик һоқуқ қанун лайиһәсини» ниң кеңәш палата ташқи ишлар комитетида мақулланғанлиқи вә униң һәр икки палатада мақуллиниши үмид қилиниватқанлиқи әскәртилгән шуниңдәк хитайниң хәйкаң технологийә ширкитиниң җазалаш тизимликиниң бешиға тизилиши керәклики билдүрүлгән.

Мақалиниң ахирида мундақ дейилгән: «һалбуки, хәйкаң вә башқа ширкәтләр шинҗаңдики етник тазилашқа қутратқулуқ қилип кәлди, улар җазалинишқа лайиқ. Шуниңдәк лагерларға мәсул юқири дәриҗилик хитай әмәлдарлири йәр шари магнитиский қануни бойичә җавабкарлиққа тартилиши керәк. Бу қанун бүгүн мәвҗут болған бир васитә. Уни ишлитиш җан карскиниң савақлириниң унтуп қелинмиғанлиқини көрситиду».

Бу, «гвашингтон почтиси» гезитиниң уйғурлар һәққидә йеқинқи бир йил ичидә елан қилған 11 ‏-қетимлиқ тәһрират мақалисидур.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт