"Wuxen wirusi" gha xitaydiki yawayi haywanlar istémalining seweb bolghanliqi otturigha chiqti

Muxbirimiz eziz
2020-02-25
Élxet
Pikir
Share
Print

Pütün dunyagha wehime peyda qiliwatqan tajisiman wirus wuxendin tarqilishqa bashlighandin buyan uning xitaylardiki "Ajayip-gharayip" yawayi haywan göshini istémal qilish hewisidin kélip chiqqanliqi heqqide türlük obzorlar we maqalilar élan qilindi. Bu jeryanda xitaydiki yawayi haywanatlar bazirida sétiliwatqan we yéyiliwatqan haywanlarning alliqachan gherb dunyasidiki kishilerning tesewwurigha sighmaydighan derijige bérip yetkenlikimu ashkara boldi.

"Muhapizetchi" gézitide 24-féwral küni élan qilin'ghan bu heqtiki maqalidin körsitilishiche, tajisiman wirus tarqalghandin kéyin xitayda yawayi haywanatlar baqmichiliqi bilen shughullinidighan 20 mingdin artuq orun taqalghan. Bolupmu bu wirusning yawayi haywanlardin tarqalghanliqi heqqidiki uchurlar otturigha chiqqandin kéyin xitay hökümiti yawayi haywanatlarni élip-sétish we istimal qilish toghrisidiki yéngi cheklimilerni élan qilghan. Buning bilen xitay hökümiti ötken on yildin buyan bir qolluq teshwiq qilip kelgen "Yawayi haywanlarning özleshtürüsh" dolqunida yuqiri pellige chiqqan, shuningdek her yili 57 milyard pond-stérlingliq iqtisadiy qimmet yaritip bériwatqan "Yawayi haywanlar baqmichiliqi" éghir zerbige uchrighan. Xitayning bu "Dolqun" arqiliq yézilardiki namratliqni tügitish we yéza-qishlaqlarning iqtisadiy tereqqiyatini algha sürüsh arzusimu köpükke aylinishqa yüzlen'gen. 

Muxbirning bu heqtiki ziyariti jeryanida 2003-yilidiki sars wirusigha biwaste sewebkar bolghan siwit müshükining istimal qilinishi 2019-yilining axirida eng yuqiri pellige yetken. Xitay yéshil tereqqiyat fondining bash katipi ju jinféng bu heqtiki so'allargha jawab bérip: "Sarsni bashtin kechürgen turuqluq dölet tarmaqlirining yenila siwit müshükini béqish we yéyishni terghip qilishi iqtisadiy ünümni qoghlashqanliqtin bashqa nerse emes" dep körsitidu. 

Halbuki bu qétimqi tajisiman wirus tarqalghandin kéyin xitaydiki yawayi haywanatlar bazirida sétiliwatqan we yéyiliwatqan haywanlarning türlirining köplüki, jümlidin toz, tögiqush, tülke qatarliq "Tebi'et dunyasining zinniti" dep qarilidighan haywanatlardin bashqa, shepereng, yilan-chayan we türlük hasharet hem qurt-qongghuzlarningmu köplep yep kétilgenliki ashkara bolghan. Xitaydiki qanun proféssorliri bu ehwal heqqide söz qilip: "Bezilerning bu xildiki 'késel tarqatquch' haywanlarni yoq qiliwétish bahaniside yep tügitishi bi'ologiyelik köp xilliq qanunigha xilapliq qilghanliqtur. Ene shu sewebtin mushundaq balayi-apetler kélip chiqidu" dégen.

Toluq bet