Tarixchi déywid brofiy "Xitayning Uyghurlargha yürgüzüwatqan bésimi" namliq maqale élan qildi

Muxbirimiz irade
2018-05-31
Élxet
Pikir
Share
Print

Amérikidiki pesillik zhurnal "Jeykobin" ning 31-may künidiki sanida "Xitayning Uyghurlargha qiliwatqan bésimi" mawzuluq bir parche maqale élan qilindi. Maqalini awstraliye sédniy uniwérsitétining oqutquchisi, Uyghur tarixi tetqiqatchisi déywid brofiy yazghan.

Déywid brofiy maqaliside xitay kompartiyesining "Térrorluqqa qarshi turush" dégen nam astida Uyghurlargha qarshi zor kölemlik tutqun we zorwanliq herikiti yürgüzüwatqanliqini, Uyghurlargha qaritilghan bésim siyasiti xelq'arada tibet mesilisidek keng tonulmisimu, emeliyette xitay hökümitining Uyghurlar "Sherqiy türkistan" dep ataydighan bu zéminni intayin muhim dep qaraydighanliqini bildürgen.

U xitay kompartiyesining "Islamchi radikallar" gha qarshi turush dégen bahane bilen rayondiki az sanliq milletlerni keng kölemlik tutqun qilip, "Yépiq terbiye lagérliri" arqiliq idiye özgertish herikiti élip bériwatqanliqini, bundaq qilishtiki sewebning xitay hökümitining rayonda herqandaq bir qarshiliq herikiti yüz bérish éhtimalliqini pütünley yoq qilish arqiliq özining "Bir belwagh, bir yol" istratégiyesige tinch bir muhit yaritish we ottura asiyagha hökümranliq qilish ikenlikini bayan qilghan.

U maqaliside tekitligen muhim noqtilarning biri, Uyghur mesilisining xelq'aradiki hökümetler birdek köngül bölidighan we herqandaq ehwal astida xitaygha tenqidlirini ipadiliyeleydighan bir téma bolushi kérekliki bolghan. U amérika bashliq gherb ellirining Uyghurlar uchrawatqan zulumni xitaygha qaratqan siyasetliridiki muqim témilarning biri qilishi kéreklikini, yeni Uyghurlar mesilisining amérika we gherb ellirining xitay bilen bolghan alaqiliride dawamliq türde otturigha qoyidighan mesile bolushini, uning hökümetler bezide tilgha élip bezide kari bolmaydighan, xitaygha qaratqan siyasitidiki muhim noqtilar özgergende tashliwétidighan bir mesile bolup qalmasliqini alahide tekitligen.

Toluq bet