Londondiki xitay elchixanisi "Iqtisadshunaslar" gézitining Uyghurlar heqqidiki maqalisige inkas qayturdi

Muxbirimiz eziz
2018-06-29
Élxet
Pikir
Share
Print

En'gliyediki eng dangliq gézitlerdin bolghan "Iqtisadshunaslar" géziti 2018-yili 31-may küni nahayiti zor hejimlik bash maqale élan qilip, Uyghurlar diyarining nöwette tarixta misli körülmigen "Üsti ochuq türme" ge aylan'ghanliqini nahayiti tepsiliy we janliq bayan qilip bergen idi.

"Xitayche xaraktérdiki irqiy ayrimichiliq: xitay shinjangni misli körülmigen saqchi dölitige aylandurdi" serlewhilik bu maqalida hakimmutleqliq asasidiki xitay hökümitining hazirqi zaman pen-téxnikisini qollinish arqiliq Uyghurlar diyaridiki insan heqlirini qandaq payxan qiliwatqanliqi qattiq tenqidlen'gen shuningdek hemmila jaygha yamrawatqan lagérlarning we "Torlashqan kontrolluq sistémisi" ning Uyghurlarni nishanliq hujum obyékti qiliwatqanliqi bayan qilin'ghan. Shuning bilen birge Uyghurlar bilen xitaylargha pütünley perqliq mu'amile qilinishi we ularning perqliq hayatliq makanida yashishidek alahidiliklerge qarap buni "Xitayche alahidilikke ige irqiy ayrimichiliq tüzümi" dep xulase chiqarghan idi.

30-Iyun küni londondiki xitay elchixanisining bayanatchisi zéng rong "Iqtisadshunaslar" gézitining tehriratigha xet yézip yuqiriqi maqalide éytilghan ehwallarni "Ré'alliqqa uyghun emes" dégen. U xétide xitay hökümitining Uyghurlar diyaridiki siyasiy, iqtisadiy we bixeterlik tedbirlirini "Qanun asasigha ige. Bu tedbirler shinjangdiki her millet xelqining güllinishi we bixeterlikini nishan qilghan," dep aqlighan shuningdek Uyghur diyarining iqtisadiy jehette qandaq "Tereqqiyatlar" gha érishkenliki heqqide bir qatar sanliq melumatlarni bayan qilghan. Mektupta yene yerlik milliy medeniyet we diniy étiqad erkinlikining qattiq qoghdiliwatqanliqini bildürüp, "Silerning gézitte shinjangdiki ehwalni 'xitayche xaraktérdiki irqiy ayrimichiliq' dep teswirlishinglar pütünley asassiz," dégen.

Közetküchiler bu heqte pikir qilip, "Xitay hökümitining bu xildiki yalghanchiliqliri da'imliq hadise. Ularning nöwette siyasiy we iqtisadiy jehettin ijra qiliwatqanliri pütünley Uyghurlar diyarigha köchüp kéliwatqan xitay köchmenlirining bixeterliki we parawanliqini nishan qilghan," dédi.

Melum bolushiche "Apartéyd", yeni irqiy ayrimichiliq tüzümi jenubiy afriqida nélson mandéla démokratik usulda hakimiyet béshigha chiqqan'gha qeder mewjut bolghan irqiy ayrimichiliq xaraktéridiki siyasiy we ijtima'iy tüzüm bolup, 1994-yili bikar qilin'ghan. Mezkur tüzümde jenubiy afriqa puqraliri irqiy alahidiliki boyiche ayrim-ayrim rayonlargha ayriwétilgen, shuning bilen birge bu tüzümde irqiy kemsitish, ayrimichiliq, ékisplattatsiye we qarshiliq heriketliri bir gewde bolup yughurulup ketken iken.

Toluq bet