Xitayning xelq'araliq kishilik hoquq yighinigha sahibxanliq qilishi xelq'ara jem'iyetning heyranliqini qozghidi

Muxbirimiz irade
2017-12-08
Élxet
Pikir
Share
Print

Kishilik hoquqni éghir derijide depsende qilish bilen eyiblinip kéliwatqan xitay hökümiti béyjingda xelq'araliq bir kishilik hoquq yighinigha sahibxaniliq qilghan.

Birleshme agéntliqining xewer qilishiche, bügün échilghan bu tunji nöwetlik "Jenub-jenub kishilik hoquq munbiri" yighinini xitay tashqi ishlar ministirliqi bilen xitay döletlik uchur-axbarat bashqurush idarisi birlikte teshkilligen bolup, yighin'gha tereqqiy qiliwatqan 50 tin köprek döletning wekilliri qatnashqan. 

Melum bolushiche, xitay tashqi ishlar ministiri wang yi yighinning échilish murasimida söz qilip mundaq dégen: "Mana bu insaniyet jem'iyitining qaysi yönilishke kétiwatqanliqi heqqidiki so'allargha bérilgen jawab. . . Herqandaq bir döletning kishilik hoquq weziyitige chüshidighan mutleq ölchem yoq. Héchkimning bashqa döletlerge kishilik hoquqtin ders béridighan salahiyiti yoq."

Xitay kompartiyisining yéqinda ayaghlashqan 19-qurultiyida xitay dölet re'isi shi jinping özining 3 sa'etlik nutqida xitayning dunyawi zor küch ikenlikini qayta-qayta tekitligen we xitayning bundin kéyin xelq'ara sehnide aktip rol alidighanliqidin ochuq signal bergen idi. Közetküchiler, "19-Qurultaydin kéyin uzun ötmeyla échilghan bu yighin xitayning xelq'araliq kishilik hoquq normilirigha riqabet élan qiliwatqanliqini körsitip turmaqta," dégen. 

Xelq'ara kechürüm teshkilati xitay ishliri tetqiqatchisi williyam néé birleshme agéntliqigha qilghan sözide, "Halbuki xitayning özidiki pikir, din we axbarat erkinliki qattiq teqibge uchrawatidu," dégen. 

Birleshme agéntliqning xewiride, xitayning bu xil idé'ologiye sahesidiki tesirini dunyagha yéyish herikitini özining "Bir belwagh, bir yol qurulushi" bilen mas qedemde élip bériwatqanliqini eskertken. 

Firansiye agéntliqining bu heqtiki xewiride kishilik hoquqni depsende qilish bilen eyiblinip kéliwatqan xitayning bashqa döletlerge kishilik hoquqtin ders bergenlikidin heyran bolghanliqini bildürülgen. Mezkur xewerde xitayda 2012-yilidin buyan kishilik hoquq weziyitide zor derijide chékinish bolghanliqi, xitay türmiside ölgen nobél tinchliq mukapatining sahibi lyu shyawboning natsistlar gérmaniyesidin kéyinki dewrde türmide ölgen tunji nobél mukapati sahibi ikenliki bayan qilin'ghan. 

Diqqet qozghaydighini shuki, yighin qatnishishliri asasen dégüdek dölet erbabliri, diplomatlar we akadémikliridin terkib tapqan bolup, xelq'araliq musteqil kishilik hoquq organlirining héchqandaq wekili bu yighin'gha qatnashmighan. Igilinishiche, yighin'gha qatnashqan döletlerning köpinchisi kishilik hoquq xatirisi tenqidlinip kéliwatqan döletler iken.

Toluq bet