Xelq'ara kechürüm teshkilati: "Xitay arzusi medeniyet, din we milliy perqni yoq utush arqiliq küchlük dölet bolushtur"

Muxbirimiz erkin
2018-08-20
Élxet
Pikir
Share
Print

Yéqinda xelq'ara kechürüm teshkilatining asiya ishliri diréktori nékulas békulin amérikining "Diplomat" tor zhurnilida maqale élan qilip, xitay kompartiyesining medeniyet, din we étnik perqlerni yoqitish arqiliq küchlük dölet bolmaqchi boluwatqanliqini ilgiri sürdi.

Nikolas békolinning "Xitay chüshining qarangghu teripi: étnik kimlikni yoqitish" serlewhilik maqaliside qeyt qilinishiche, shi jinping bashchiliqidiki xitay rehberliki: "Xitay dölitining kéngiyishi xitay chüshini emelge ashurushtiki qéchip qutulghili bolmaydighan tarixiy hadise" dégen xulasige kelgen.

Maqalida, xitay rehberlirining milliy perq bolmighan bir puqraliq tonushi berpa qilishta medeniyet, diniy we étnik jehetlerdiki perqlerni yoqitishi telep qilinidu, dégen'ge ishinidighanliqi tekitlen'gen. Maqalida qeyt qilinishiche, Uyghurlar bilen tibetler étnik kimlikni sistémiliq yoqitishtek yuqiriqi hujumning qurbanigha aylanmaqta iken.

Maqalida, hazir yuqiriqi ikki milletke keng qolluq qilidighan yasalma körünüshlerning pütünley ghayib bolghanliqi, uning ornini "Döletke baghliq bolush" namida medeniyet we diniy perqning jinayetleshtürülüshi alghanliqi bildürülgen.

Maqalida tekitlinishiche, xitay rehberliri perqlerni we yol qoyushni ret qilish arqiliq birlikke kelgen, küchlük milliy kimlik yaritishqa, köp sanliq millettiki endishini kücheytish arqiliq ularni mehkem tutup turushqa ishensimu, lékin ular xatalashmaqta iken. Maqalida buning sewebi tehlil qilinip mundaq déyilgen: "Buning jawabi endishe yaritish we bashqilarni yoqitishta emes. Belki ulargha teng barawer mu'amile qilish we ularni kemsitmesliktur. Döletning Uyghur, tibet we bashqa az sanliq milletlerge öz puqrasidek qarishi, qanun aldida barawer mu'amile qilishi, ularning kishilik hoquqigha hörmet qilishi we uni qoghdishi ularda özini xitayning parchisi, deydighan tuyghu peyda qilidu".

Maqalining axirida, döletler köp xilliqni qobul qilish, puqralirining irqiy, milliti, tili, diniy we bashqa jehetlerdiki perqige qarimay ularning izzet- hörmitini qilsa, ulargha qanun aldida barawer mu'amile qilsa güllinidighanliqi, lékin ulargha bir milliy kimlikni mejburiy tangsa, uning toqunush, qalaymiqanchiliq we kishilik hoquq paji'elirige yol achidighanliqi tekitlen'gen.

Toluq bet