Tetqiqatchi jo'anné simit-finléy xitayning Uyghur diyaridiki milliy we diniy basturushlirini qattiq eyiblidi

Muxbirimiz qutlan
2018-06-15
Élxet
Pikir
Share
Print

En'gliyelik jem'iyetshunas we Uyghur medeniyiti tetqiqatchisi jo'anné simit-finley 15-iyun küni en'gliyediki nottingxam uniwérsitétining "Asiya diyalogi" torida maqale élan qilip, xitay hökümitining Uyghur diyarida yürgüzüwatqan milliy we diniy basturushlirini qattiq eyibligen.

"Shinjangda islam: 'diniy ashqunluq' ni tügitishmu yaki diniy sahege zorawanliq qilishmu?" dep mawzu qoyulghan bu maqalida xitay hökümitining yéqinqi birqanche yildin buyan Uyghur musulmanlirigha yürgüzüwatqan yuqiri bésimliq siyasiti we uning mahiyiti échip körsitilgen.

Maqalida 2017-yili etiyazdin bashlap yüz minglighan Uyghurlarning "Yighiwélish lagérliri" gha solan'ghanliqi we "Siyasiy öginish" dégen namda ménge yuyush herikiti élip bérilghanliqi, qedimiy medeniyetke we özlük tuyghusigha ige Uyghurdek bir milletning bügünki künde öz milliy we diniy kimlikidin waz kéchishke mejburliniwatqanliqi misallar arqiliq bayan qilin'ghan.

Maqalida yene Uyghurlarning eng eqelliy diniy étiqad hoquqlirining depsende qiliniwatqanliqi, "Qur'an kerim" we bashqa diniy kitablarning musadire qilin'ghanliqi, abdurehim héytqa oxshash Uyghurlar yaxshi köridighan sen'etkarlarning tutqun qilin'ghanliqi, hetta xitay kadirlirining Uyghur a'ililirige yerleshtürülüp nazaretchilikke qoyulghanliqi birmu-bir sanap ötülgen.

Maqalida yene tetqiqatchi deywid broféyning sözliri neqil keltürülüp, xitayning Uyghur diyaridiki siyasitining 1997-yilidiki "Ghulja weqesi" din kéyin dramatik yosunda özgergenliki, bügünki künde xitayning 1950-yillardiki milliy siyasitidin esermu qalmighanliqi alahide tekitlep ötülgen.

Jo'anné simit-finléy en'gliyediki nyo-kesul uniwérsitétining tetqiqatchisi bolup, u Uyghurlarning milliy kimliki, ijtima'iy medeniyiti we xitayche oqughan Uyghur yashliridiki milliy kimlik krizisi heqqide nechche onlighan maqale we kitablarni neshr qildurghan.

Toluq bet