Xitay tehditining zoriyishi üch dölet ittipaqigha qandaq tesir körsitidu?

Muxbirimiz eziz
2021-11-23
Share

Xitay hökümitining asiya-tinch okyan rayonidiki herbiy, siyasiy we iqtisadiy sahelerge chétilghan türlük zorawanliq xaraktérdiki diplomatik pa'aliyetliri yéqindin buyan herqaysi sahening diqqitide boluwatqan muhim témilardin biri bolup kelmekte. "Muhapizetchi" gézitining 22-noyabir sanigha bésilghan bu heqtiki mulahize maqaliside buning herbiy ittipaqdashliq sahesige körsitidighan tesiri alahide tehlil qilinidu.

Aptorning qarishiche, amérika, en'gliye we awstraliye otturisidiki "Üch dölet ittipaqi" (AUKUS) gerche 2021-yili séntebirde élan qilin'ghan bolsimu bularning bir-birige bolghan "Sadaqiti" unchilik mustehkem bolmighan. Bolupmu awstraliyening 90 milyard awstraliye dolliri qimmitidiki dizél matorluq 12 dane su asti paraxotini en'gliye yaki amérikidin emes, eksiche firansiyedin sétiwalmaqchi bolushi bu ittipaqqa chüshken bir chong dez, dep qaralghan. Yene kélip ottuz yildin buyan firansiye bilen qoyuq dost tartiship kelgen awstraliyening "Üch dölet ittipaqi" gha qoshulushi firansiyeni renjitken. Bolupmu firansiye hökümiti bu ittipaqning qurulushini amérika hökümitining yershari istratégiyesining merkizini yawropadin sherqiy asiyagha yötkishi, dep qarighan. Chünki ularning neziride bu xil merkiziy nuqtini yötkesh yawropani qalaymiqanchiliqqa giriptar qilidu, dep qarilidiken. Awstraliye terep bolsa nöwette "Lazimliq su asti paraxotini lazim bolidighan waqitta alalmaydu" dégendek tenqidlerge duch kelmekte iken. Chünki firansiye yasap béridighan su asti paraxotliri 2034-yili pütidighan bolup, bezi yughuri derijilik emeldarlar "Biz bu paraxotlarni qolimizgha alghanda xitay hökümiti teywenning ishini biryaqliq qilip bolidu" dep qarimaqta iken.

Xitay hökümitining teywen boghuzidiki ene shu xil yosunda dawam qiliwatqan herbiy we diplomatik ighwagerchilikliri yéqindin buyan bir qisim döletlerni, jümlidin malayshiya, hindonéziye, jenubiy koréye qatarliqlarni endishige salghan. Shundaqla hindi-tinch okyan rayonining yéngi bir meydan urush meydanigha aylinip qélishidin wayim yeydighan qilip qoyghan. Aqsarayning dölet bixeterlik mesililiri boyiche meslihetchisi jek salliwan bu heqte toxtilip "Biz hazir amérika bilen xitay soghuq urush dewrige kiriwatidu, dewatimiz. Démek bizning yéngi tallashni emelge ashurushimiz zörür boluwatidu" dégen. Siyasiy analizchi rory médkaf bu heqte söz qilip "Firansiye herqachan hindi-tinch okyan rayonidin ayrilip qélishni xalimaydu. Emma xitayning bu rayondiki tehditi éship méngiwatqanda 'üch dölet ittipaqi' jezmen yawropa bilen, bolupmu firansiye bilen ish birliki hasil qilishi lazim" körsitidu.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet