Xitay özige mahil shexsler we xelq'ara teshkilatlarni sözlitip, özining Uyghur diyaridiki qirghinchiliqini yépishqa urunmaqta

Muxbirimiz eziz
2022-05-17
Share

Xelq'arada izchil dawam qiliwatqan xitay hökümitini eyiblesh chuqanlirining qismen tesiride xitay hökümitimu buninggha qarshi bir qatar teshwiqat pa'aliyetlirini ishqa séliwatqanliqi melum. Yéqinda xitay hökümiti yillardin buyan özliri bilen “Dostluq” munasiwitide bolup kelgen bir qisim shexsler we xelq'ara teshkilatlar arqiliq, Uyghurlarning “Inaq a'ile muhitida iqtisadiy jehettin bekmu ronaq tapqan bir halgha yetkenliki” heqqidiki teshwiqat bayanlirini bazargha salghan.

Xitay hökümitining karniyi bolghan “Xelq géziti” 14-may künidiki bash maqaliside, her bir insanning kishilik hoquqi bolidighanliqini alahide tekitligen halda Uyghurlarning 70 yildin buyan xitay hökümiti we xitay kompartiyesining rehberlikide barawerliktin heqiqiy behrimen bolghanliqi, buninggha guwah süpitide herqaysi xelq'ara teshkilatlarning xadimliri Uyghur diyaridiki herqaysi jaylarda bu xil “Ré'alliq” ni öz közi bilen körgenliki bayan qilin'ghan. Xelq'ara térorluqqa we ashqunluqqa qarshi turush merkizining mudiri eli bu heqte söz qilip: “Kompartiyening rehberlikide shinjangdiki térorluq we ashqunluqqa qarshi küresh zor utuqlargha érishiptu” dégen. Shuningdek xitay hökümitining xitay döliti we xitay kompartiyesini ten aldurush heqqidiki teshwiqatlar arqiliq xitay bolmighan milletlerde “Térorluq we ashqunluq” idiyelirini tazilighanliqigha apirin oqughan. Emma milyonlarche Uyghurning mushu xildiki “Térorluq we ashqunluq” dégen bednam bilen lagérlargha we türmilerge qamalghanliqi toghrisida bir éghizmu söz qilmighan.

Fransiyelik muxbir maksim wéywasi bolsa özining Uyghur diyaridiki ziyariti asasida Uyghurlarning “Éshinche emgek küchi” qatarida ishqa orunlashqanliqini misal qilish arqiliq, “Men shinjangda Uyghurlarning bay bolghanliqini kördürm. Emma bu jayda héchqandaq irqiy qirghinchiliqni körmidim” dégen. Kéniye, braziliye, isra'ilye qatarliq döletlerdin kelgen bir türküm “Mutexesssler” mu “Shinjang heqqidiki gumanlirimiz u jaygha barghandin kéyin pütünley tügidi. U jaydiki herqaysi milletler güzel kelgüsini kütiwélish aldida turuptu” dégen mezmunda söz qilghan. Emma ular Uyghurlarning ana tili, medeniyiti, milliy kimliki qatarliqlardin pütünley mehrum bolghanliqini “Körmigen.” halbuki, Uyghur diyarini piyade kézip chiqqan gérmaniyelik seyyah kristof réhag ( Christoph Rehage ) özining bu heqtiki tesirati toghrisida söz qilghanda: “Xitay kompartiyesi bashqilarning körüp qélishini xalimighan ishlarni chet ellikler emes, hetta yerlik kishilermu körelmeydu,” déyish arqiliq Uyghur diyaridiki qirghinchiliqning is-tütiki chiqmighan halda dawam qiliwatqanliqini tekitligen idi.

Melum bolushiche, xitay hökümiti sétiwalghan yaki yalliwalghan mushu xildiki chet ellik “Mutexessisler” yéqinqi yillardin buyan köpligen bayanat we widiyo höjjetlirini teyyarlap, xitay hökümitini maxtash bilen meshghul bolmaqta iken. Uyghurlarning namigha qara suwashta buning selbiy tesirimu mu'eyyen derijide rol oynimaqta iken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet