Xitayning tajsiman wirustin kélip chiqqan ziyan-zexmetke jawabkar bolushi telep qilinmaqta

Muxbirimiz eziz
2020-03-24
Share

Xitaydin bashlan'ghan tajsiman wirusi nöwette pütün dunya üchün bir zor wabagha aylinip ketken bolup, amérikadiki her sahe kishiliri xitay hökümitining mushu wirus sewebidin kélip chiqqan ghayet zor ziyan-zexmet hadisilirige jawabkar bolushini küchlük telep qilmaqta.

Amérika déngiz armiyesi urush institutining proféssori jéymis kraska 23-mart küni zor hejimlik maqale élan qilip, xitay hökümitining mushu qanuniy jawabkarliqini sürüshte qilishni telep qildi.

Maqalida xitay hökümitining 2019-yili dékabir éyining bashliri wuxendiki doxtur li wénlyang we bashqilar tajsiman wirusining tarqiliwatqanliqini xewer qilghanda derhal bu xewerni qamal qilghanliqi, wirus shiddet bilen yamrawatqanda "Bu wirus ademdin ademge tarqalmaydu" dep kishilerni xata chüshenchige bashlighanliqi, 2020-yili féwralning otturilirighiche 1700 din artuq doxtur we séstra buningdin yuqumlinip bolghandimu bu ehwalni dunya sehiye teshkilatigha melum qilmighanliqi qatarliq ehwallar eslep ötülidu. Halbuki xitay eyni waqitta dunya sehiye teshkilatigha eza bolghanda imza qoyghan ehdinamide mushu xildiki yuqumluq késellik bayqalsa derhal melum qilish heqqidiki belgilimilerning barliqi eskertilidu.

Aptorning qarishiche, xitay hökümitining mushu yosunda késellikni yoshurush qilmishi aqiwette minglighan kishilerning bihude ölüp kétishige seweb bolghan. Bu hal derhal pütün xitaygha, andin dunyagha yüzlinip, dunya üchün bir zor apetke aylan'ghan. Xitay re'isi shi jinpingning wirusqa da'ir uchurlarni yoshurushqa körsetme bérishi tüpeylidin dunya bu wirusning tarqilish ehwalidin hemde uning yoshurun xetiridin xewersiz qalghan. Del mushu xil késelni yoshurush urunushi xelq'ara qanun komitétining belgilimiliri boyiche qanunsiz qilmish, dep qarilidu. Qanunsiz qilmish bolghan iken, buninggha jezmen tégishlik jaza bérilishi lazim.

Aptor xitayning nöwette bu xil qanuniy jawabkarliqni üstige almaydighanliqini nezerge élip, buning üchün birleshken döletler ehdinamisining 14-babida éytilghan maddilar boyiche xitay hökümitining jawabkarliqini xelq'ara edliye sotigha tapshurush, xitayni xelq'araliq teshkilatlardiki yétekchilik yaki ezaliq ornidin qaldurush, xitay bilen bolghan awi'atsiye qatnishi munasiwitini birnechche yilghiche bikar qilish qatarliq charilarni qollinishqa bolidighanliqini körsitidu.

Missuri shitatidin saylan'ghan kéngesh palata ezasi josh xowléy 24-mart küni bu heqte inkas bildürüp, xitay hökümitining wirus tarqilishqa bashlighan deslepki waqitlardiki qilmishlirini xelq'araliq sewiyede tekshürüshni telep qildi. U bu heqtiki bayanatta "Xitay hökümiti wirusning tarqalghanliqidin xewerdar turuqluq izchil tashqi dunyagha yalghan uchur tarqatqan. Buning bilen nurghun döletler bixudliship qaldi" dep körsetti.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet