Yawrupa ittipaqigha eza döletler xitay bilen bolghan ötküzüp bérish kélishimini toxtitishqa chaqirildi

Muxbirimiz irade
2021-05-21
Share

Chet ellerde yashawatqan Uyghur, tibet we xitay qatarliq 55 neper kishilik hoquq pa'aliyetchisi yawropa ittipaqigha eza döletler bilen xitay otturisidiki ikki tereplik ötküzüp bérish kélishimining toxtitilishini telep qildi.

Yuqiriqi bu pa'aliyetchiler dunya Uyghur qurultiyi, xongkongni közitish teshkilati we kishilik hoquq qoghdighuchilirini mudapiye qilish teshkilati qatarliqlarningmu qollishi bilen yawropa ittipaqi re'isi, yawropa komissiyonining re'isi we yawropaning bashqa yuqiri derijilik rehberlirige ochuq xet yézip, bu heqtiki endishini yetküzdi.

Mektubta munular diyildi: "Xitay xelq jumhuriyiti bilen bolghan ikki tereplik ötküzüp bérish shertnamisi xelq'ara qanunda belgilen'gen tertip ölchimining héchqaysisigha hörmet qilmaydighan bir edliye sistémisini qanunlashturupla qalmastin, ular xitay kompartiyesining siyasiy térorluq tüzümini chet elge éksport qilishta muhim rol oynaydu".

Uningda yene munular diyildi: "Yawropada panahliniwatqan sürgündiki pa'aliyetchiler bolush süpitimiz bilen bu aktip ötküzüp bérish shertnamisi bizni qayghugha salmaqta. Ötküzüp bérish iltimasining nöwettiki edliyelik tekshürüsh tertipini nezerde tutqanda, ular bizning yawropa ittipaqi ichidiki heriket erkinlikimiz üchünla emes, belki bizning erkinlik we pikir erkinlikimizge yoshurun tehdit élip kelmekte. Chünki béyjing bizning yawropada qilghan bayanlirimiz sewebidin bizning tapshurup bérilishimizni telep qilishi mumkin".

Mezkur xetke imza qoyghuchilar dunya Uyghur qurultiyi re'isi dolqun eysa, xongkongning sabiq démokratiyeni yaqilighuchi parlamént ezasi natan law, xitay sen'etkar we pa'aliyetchi ey wéywéy, xitayda tutqun qilin'ghan kitabpurush güy minxeyning qizi an'géla güy we tiyen'enmén oqughuchilar herikiti rehberliridin shawjyang qatarliqlar bar.

Ular mektubida yawropa döletliri gerche siyasiy panahlan'ghuchilarni qayturmaydighanliqigha kapaletlik qiliwatqan bolsimu, biraq xitay hökümitining hazir taktikisini özgertip, öktichilerni iqtisadiy jinayetler bilen qarilap qayturuwélishqa urunuwatqanliqini we buning xeterlik örneklirining yéqinda shiwitsiye, polsha we ispaniyede körülgenlikini eskertken.

Nöwette yawropa ittipaqigha eza 10 döletning hélihem xitay bilen ötküzüp bérish shertnamisi bar bolup, ular bélgiye, bulghariye, siprus, fransiye, grétsiye, italiye, litwa, portugaliye, ruminiye we ispaniye qatarliqlar iken.

Mezkur chaqiriqqa awaz qoshqan siyasetchilerdin bélgiye awam palatasining ezasi samu'il kogolati sözide "Xitay hökümiti ishenchlik halda irqiy qirghinchiliq we insaniyetke qarshi jinayetler bilen eyiblen'gen bolsimu, emma yawropadiki nurghun hökümetler béyjing bilen dawamliq ötküzüp bérish shertnamisini saqlap kelmekte. Bu kélishimlerning bikar qilinishi béyjinggha éniq uchur yetküzidu: qanun bilen idare qilishni teshebbus qilidighan her qandaq hökümet aldi bilen puqralarning asasiy kishilik hoquqigha kapaletlik qilishi kérek," dep tekitligen.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet