Xitayning tinch okyandiki kéngeymichilik heriketlirige qarshi pa'aliyetler kücheymekte

Muxbirimiz irade
2018-10-19
Élxet
Pikir
Share
Print

CNN Téléwiziyesining xewer qilishiche, amérika armiyesining b-52 tipliq bombardimanchi ayropilani detalashtiki jenubiy déngiz arallirigha yéqin jayda uchup ötken.

Amérika armiyesi tinch okyan qomandanliq shtabi bu heqtiki bayanatida, seyshenbe küni élip bérilghan bu uchushning xelq'ara qanunlar asasida we amérikining tinch okyanning ochuq we erkinlikige kapaletlik qilishtin ibaret prinsipigha asasen emeliyleshkenlikini bildürgen. Biraq bayanatta, bu uchushning qaysi aralda élip bérilghanliqi heqqide toluq melumat bérilmigen.

Melum bolushiche, amérika mu'awin mudapi'e ministiri randal shiraywér muxbirlargha qilghan sözide, "Xitaylar jenubiy déngizdiki bezi orunlarni herbiy bazigha aylandurup qorallandurdi. Ular barghanséri heddidin éshiwatidu, bizmu buninggha layiq yosunda jawab bérishke tirishiwatimiz" dégen.

Yéqinda xitayning bir herbiy paraxoti jenubiy déngizdiki spratliy arallirida heriket qiliwatqan amérika herbiy paraxotigha 41 métir da'ire ichide yéqinliship, uni derhal belgilen'gen da'iridin chiqip kétishke zorlighan idi.

CNN Ning éytishiche, amérika mudapi'e ministirliqining jenubiy we sherqiy jenubiy asiya ishlirigha mes'ul mu'awin ministiri jo féltér bu weqe heqqide toxtalghanda xitayning bundaq bishemlik qilishi bilenla jenubiy déngizdiki herikitini toxtitip qoymaydighanliqini, chünki bundaq qilghanda bu bishemlikni mukapatlighandek ish bolup qalidighanliqini éytqan.

U sözide yene: "Bu hergizmu mumkin emes. Biz xelq'ara qanunlar asasida rayonda heriket qiliwatimiz we bashqa shérik döletlerni shundaq qilishqa righbetlendürimiz" dégen.

Xitayning jenubiy we sherqiy déngizdiki igilik hoquq dewasidiki majraxor pozitsiyesi rayondiki döletlerning naraziliqini we xitayning kéngeymichiliki heqqidiki endishilirini kücheytken idi.

Xewerlerdin qarighanda xitayning bu herikiti asiyadiki döletlerning xitaygha qarshi öz'ara hemkarliqini kücheytmektiken.

Hindistanda chiqidighan "Dekkan xewerchisi" namliq xewer torining xewer qilishiche, hindistan bash ministiri naréndira modi bilen yaponiye bash weziri shinzo abé ikkisi mushu ayning 28-29-künliri ötküzülidighan uchrishishta ikki dölet otturisidiki herbiy hemkarliqni kücheytishke munasiwetlik bir kélishimni resmiy imzalishi mumkin iken.

Bu kélishimde ikki dölet qoralliq qisimliri bir -birining herbiy bazilirini ishlitish, ikki dölet armiyeliri, bolupmu quruqluq we hawa armiyeliri ara hemkarliqni ashurush qatarliq mezmunlar orun alghan. Yuqiridiki xewerde bayan qilinishiche, bu kélishim yaponiye-hindistan ikki döletning tinch okyandiki xitay tehditige ortaq taqabil turush arzusining bir netijisi iken.

Toluq bet