Хитай һөкүмитиниң уйғур елидә «заманивилиқ» дегән намда хитай мәдәнийитини сиңдүрүватқанлиқи ашкариланмақта

Мухбиримиз ирадә
2019-10-24
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Хитай хәвәрләр ториниң хәвиригә қариғанда, 24-өктәбир күни хитай даирилири бүгүр наһийәсидә «гүзәл вә йеңичә аяллар кийим-кечәк модели» намлиқ бир мусабиқә өткүзүлгән. Мусабиқигә 200 дин артуқ аял қатнаштурулған. Мусабиқигә аит тарқитилған сүрәтләрдә диққәт тартқини шуки, аталмиш «йеңичә кийим-кечәк мусабиқиси» дә сәһнидики уйғур аяллириниң хитайларниң «чипав» көйникини кийип, қоллирида йәлпүгүч көтүргән һалда моделлиқ қилип меңиватқан сүрәтлири асаслиқ сүрәт қилип ишлитилгән. Моделлиқ қиливатқан уйғур аяллириниң һәммисиниң дегүдәк қисқа чач болушиму диққәт қозғиған йәнә бир нуқта болди.

Хитай һөкүмити уйғур елидә милйонлиған уйғурни лагерға қамаш билән биргә уйғурларниң миллий вә диний кимликини йоқитиш үчүн паал һәрикәт қиливатқанлиқи билинмәктә. Буниңда уйғур аяллириниң асасий нишан болуватқанлиқи чәтәлләрдики кишилик һоқуқ көзәткүчилири вә тәтқиқатчиларниң диққитини қозғимақта.

Хитай һөкүмити 2011-йиллиридин башлап уйғур елидә «шинҗаң аяллириниң гүзәллик қурулуши» дәйдиған бир һәрикәтни йолға қойған. Хитай даирилири бу арқилиқ уйғур аяллириниң кийиниш, йүрүш-туруш вә ясиниш адәтлирини өзгәртишкә һәрикәт қилип кәлгән. Мәһәллә кадирлири һәтта кочиларға чиқип «йопка кесиш» һәрикәтлирини елип барған иди. Хитай даирилири бу һәрикәтләрни «дәвр тәрәққиятиға маслишалайдиған, шинҗаңға хас салапәтлик, җәлпкар йеңи дәвр аяллирини йетиштүрүш» дәп тәшвиқ қилсиму, әмма чәтәлләрдә уйғурларни йеқиндин тәтқиқ қилип келиватқан тәтқиқатчилар буни хитай һөкүмитиниң уйғурларни «хитайлаштуруш» сияситиниң муһим бир парчиси, дәп қаримақта.

Америкадики индияна университетиниң дотсенти, хитайниң милләтләр сиясити вә уйғурлар һәққидә тәтқиқат билән шуғуллинип келиватқан доктор тимусий грус йеқинда бу һәқтә елан қилған бир мулаһизисидә «хитай һөкүмити уйғур аяллириниң кийиниш усулини вә гүзәллик қаришини нормалсиз қилип көрситиш, униң орниға һөкүмәт тәрипидин сунулған ясиниш вә кийиниш усулини нормаллаштуруш арқилиқ районда ишғал қилинған милләтләрниң бәдән гүзәллики вә тәпәккуриға һаким болушни ишқа ашурмақчи болуватиду,» дегән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт