Xitayni chekleshning zörürlüki heqqidiki chuqanlar kücheymekte

Muxbirimiz eziz
2019-10-01
Élxet
Pikir
Share
Print

Xitayning dunyadiki ikkinchi chong iqtisadiy quwwet sahibi bolup qélishi bilen uninggha qarita qandaq istratégiye qollinish mesilisi yéngiwashtin amérikining yuqiri qatlam erbabliri bash qaturuwatqan mesililerdin biri bolup qalghan. "Diplomat" zhurnilida élan qilin'ghan fransis sémpaning bu heqtiki maqaliside xitayning eyni waqitta sabiq sowét ittipaqi amérikining asasliq reqibi bolup qalghinidek hazir amérikigha eng asasliq reqib boluwatqanliqi, emma bu reqibni meghlup qilishning tamamen mumkinliki bayan qilinidu.

Wilkis uniwérsitétining siyaset penliri proféssori, siyasiy analizchi fransis sémpa bu heqte gep bolghanda buning "Soghuq urush" dewridin bashlapla mewjut bolup kelgen mesile ikenlikini alahide tekitleydu. Amérika prézidénti jorj boz (chong boz) zamanisida boz hökümiti yéngidin bash kötürüp amérikigha reqib bolidighan döletning otturigha chiqishini tosup qalmaqchi bolghan. Emma shuningdin kéyinki qoltuq urushida saddam hüseyin bilen élishish, balqandiki sérblarning ishi, uningdin kéyinki el-qa'ide we térrorluqqa qarshi urush dégenler bilen bolup kétip xitaygha diqqet qilish bir yaqqa tashlinip qalghan. Shuning bilen 21-esirning axirigha kelgende xitay qanat-quyruqini tüzep resmiy halda amérikining asasliq reqibi bolup shekillen'gen.

Aptorning qarishiche, zor dölet derijisige yetkendin kéyin xitayning zor döletler qilishqa tégishlik ishlarni qilish bilen emes, belki buning eksiche yolda méngishi uning esli mahiyiti bolup hésablinidu. Maw zédong hakimiyetni qolgha alghan dewrlerdila "Yüz yilliq nomusni yuyush" sho'ari otturigha chiqqan bolup, xitay döliti 2-dunya urushidin kéyin wujudqa kelgen yéngi bir impériye süpitide bash kötürgen. Emma bu waqitta sadda gherb siyasiyonliri kommunistlarni "Démokratik déhqan islahatchilar" dep chüshen'gen. Shundaqla amérikining neziride xitay ularning sowét ittipaqigha qarshi turushidiki bir muhim ittipaqdishi bolup qalghan.

Maqalida bayan qilinishiche, "Soghuq urush" tin kéyin xitay déng shyawpingning rehberlikide iqtisadiy saheni islah qilghan. Emma siyasiy tüzülmini qilche özgertmigen. Buning bilen xitaydin "Ikkinchi gurbachéw" chiqmighan. Iqtisadiy sahede bash kötürgendin kéyin xitay siyasiy we herbiy jehettin bash kötürüsh yoligha mangghan. Buning bilen hazir hemmila kishining xewiri bolghan "Xitayning jenubiy xitay déngizidiki zomigerliki" uning herbiy qara niyitige, "Bir belwagh bir yol qurulushi" bolsa iqtisadiy jehettiki arzusigha wekillik qilishtek endize hasil bolghan. Shi jinping hökümitimu buni dunyadin yoshurup yürmigen. Buning bilen ularning xoriki ösüp, hazirqi künde amérikigha shilting étish derijisige bérip yetken. Shunga xitayni chekleshning barliq shertliri toluq piship yétilgen.

Aptor bu heqte toxtilip: "Cheklesh dégende bu yalghuz urushtin dérek bermeydu. Gerche zor döletlerning riqabiti herqachan urushqa élip barsimu" deydu hemde hazirqi qedemde amérikining asiyadiki ittipaqdashliri bolghan yaponiye we hindistan arqiliq buni qilishning mumkinlikini otturigha qoyidu. Shundaqla amérika üchün reqib boluwatqan xitayni chekleshning unchilik qiyinmu emeslikini alahide tekitleydu.

Toluq bet