Uyghurlar diyaridiki yéngi siyasiy tedbir - "Oqush nuqtiliri" ning tepsilati ashkarilanmaqta

Muxbirimiz eziz
2018-03-13
Élxet
Pikir
Share
Print

12-Mart küni amérikidiki "Di'alog fondi" özlirining tor bétide Uyghurlar diyarida ijra boluwatqan yéngi siyasiy kontrolluq tedbirliridin "Oqush nuqtiliri" hemde buninggha alaqidar mesililerni tashqi dunyagha ashkarilidi.

Melum bolushiche, buningda "Esebiylik" yaki "Térrorluq" qa chétilip qolgha élin'ghan mehbuslar jaza mudditi toshup qoyup bérilgendin kéyin nawada "Jem'iyet üchün xeterlik" dep qaralsa türmidin chiqmay turupla yéngidin "Oqush nuqtiliri" gha ewetilidiken. Bu xil orunlar 2016-yili 1-yanwardin bashlap ijra bolghan "Térrorluqqa qarshi turush qanuni" ning bir qismi süpitide köplep tesis qilinmaqta iken.

Xewerde körsitilishiche, bu ehwalgha misal teriqiside körsitilgen yekenlik sabiq mehbus isma'il rozi 2017-yili 30-awghust küni, yeni uning "Bölgünchilik" qilmishigha bérilgen 10 yilliq jaza mudditi toshup, "Shinjang 5-türmisi" din qoyup bérilishidin 18 küni ilgiri mushundaq "Oqush nuqtisi" gha baridighanliqidin xewer tapqan. Sot höjjitidin melum bolushiche, isma'il rozi "Jem'iyet üchün dawamliq tehdit hésabliniwatqan shexs" iken. Chünki u türmidiki mezgilde "Jinayitini tonushni ret qilghan, terbiyelesh we özgertishni qobul qilmighan, shuningdek esebiylik idiyelirining chongqur chiritishige uchrighan" iken. Emma sot höjjitide uning "Oqush nuqtisi" da qanchilik waqit turidighanliqi éytilmighan.

Melum bolushiche, bu xil dawamliq "Terbiyelesh" usuli xitayning "Térrorluqqa qarshi turush qanuni" boyiche "Yolluq" hésablinidiken. Emma, Uyghurlar diyaridek "Esebiylik" we "Bölgünchilik" herqachan Uyghurlargha munasiwetlik bolup chiqidighan rayonda bu xil "Öginish nuqtiliri" gha baridighanlar asasen Uyghur mehbuslar bolmaqta iken.

"Térrorluqqa qarshi turush qanuni" ning 30-maddisigha bina'en, herqaysi ölke derijilik hökümetler bu qanunni biwasite ijra qilish hoquqigha ige bolup, nöwette herqaysi jaylardiki "Jem'iyet üchün tehdit" dep qariliwatqan mehbuslarni taki ular üzül-késil özgergüche "Terbiyelesh" mu yolluq hésablinidiken.

Pa'aliyetchiler bu heqte pikir qilip "Bu hal Uyghur siyasiy mehbuslarning jaza mudditi toshqandin kéyinmu hörlükke chiqalmaydighanliqini körsitidu. Bu emeliyette ularning dawamliq jaza mudditining körünmes shekilde uzartilishidin bashqa nerse emes" dep körsetti.

Toluq bet