Xitay hökümitining Uyghurlargha zulum séliwatqanliqi yaponiye axbaratida qattiq eyiblendi

Muxbirimiz eziz
2018-10-18
Élxet
Pikir
Share
Print

Uyghurlar heqqidiki mesililer dunyadiki herqaysi axbarat wasitilirining asasliq témiliridin biri boluwatqanda yaponiye axbaratlirimu bu heqtiki mulahize we bahalargha keng orun bérishke bashlidi.

18-Öktebir küni "Yaponiye waqti géziti" de élan qilin'ghan bu heqtiki tehrirat maqaliside xitayning Uyghur we bashqa musulmanlar jama'itini bu xil xalighanche basturush qilmishigha chek qoyush lazimliqi alahide tekitlinidu.

Maqalida körsitilishiche, xitaygha qarighanda ottura asiya tewesidiki qoshna döletlerge meyli medeniyet yaki milliy terkib jehettin bekrek yéqin bolghan Uyghurlar diyarining mushu xildiki perqliq alahidiliki hemde uning xitay paytextidin bekmu yiraq makanda bolghanliqi seweblik bu jaydiki "Milliy bölgünchilik" xitay hökümiti üchün izchil bash aghriqi bolup kelgen. Yene kélip bu xil "Bölünüp chiqish" xahishi buningdin 70 nechche yil ilgiri yaponiye armiyesi xitayni ishghal qiliwalghanda bir qétim heqiqiy yosunda emelge ashqan. Shu sewebtin xitay hökümiti bu xil riyalliqning qayta yüz bérishini zinhar xalimaydu.

Maqalida bayan qilinishiche, 2009-yilidiki "Ürümchi weqesi" xitay hökümitining assimilyatsiye siyasiti hemde "Ishenchlik" xitaylarni bu rayon'gha köchürüp yerlik Uyghurlarning iqtisadiy sahedin chetleshtürülüshining netijisi iken. Shunga xitay hökümiti hazir "Bölgünchilik" we "Diniy esebiylik" ni qet'iy basturush qararigha kélip, shimaliy koréyedinmu éship chüshken mukemmel nazaret sistémisini berpa qilip chiqqan. Buning bilen milyondin artuq Uyghur birdemdila bu zor sanda we kölemde kéngiyiwatqan lagérlarni toldurghan. Hazirqi melum bolghan uchurlarda bolsa eqelliysi chet'elde tughqini bar kishiler yaki birer qétim namaz oqup salghan kishilerning asasen mushundaq "Terbiyelesh merkezliri" ge toplan'ghanliqini körsetmekte iken.

Maqalining axirida xitay hökümitining b d t munbiri we bashqa xelq'araliq sorunlarda bundaq jaylarning mewjutluqini inkar qilghanliqi, emdilikte bolsa buni étirap qilghanliqi alahide eslep ötülidu. Shuningdek re'is shöhret zakirning éghizidin chiqqan "Bu jaylar shunchilik rahetlik we huzurluq jayki, bu jaygha kirip qalghan kishilerning bu yerdin chiqip ketküsi kelmeydu" dégen bayanlar bilen bu jaylarda yétip baqqan shahitlarning sözlirining asman bilen zémindek perq qilidighanliqi, xitay hökümitining nöwette "Esebiylikke qarshi turush" namida islam étiqadini pütünley yuyup tashlashqa urunuwatqanliqi hemmige ayan ikenliki alahide qeyt qilinidu.

Maqalining axirida Uyghurlar duch kéliwatqan bu xil köp qirliq zulumgha bash ministir shénzo abéning qet'iy qarshi turushi alahide telep qilinidu. Shundaqla noyabir éyidiki b d t yighinida yaponiye hökümitini bu mesile heqqide süküt qilmasliqqa chaqiridu.

Toluq bet