Yawropa ittipaqi: “Xitay bosughimizdiki asasliq reqib!”

Washin'gtondin muxbirimiz eziz teyyarlidi
2023.11.03

Üchinchi nöwetlik “Bir belwagh bir yol munbiri” 18-öktebirde béyjingda chaqirilghan. Yawropa ittipaqi xitay hökümitining bu xil tesir kéngeytish urunushigha qarita jiddiy inkas qayturup, “Bu biz üchün asasliq xiris” dégen, shundaqla bu jehette tonush birliki hasil qilghan.

“Dunyawi yawropa” gézitining 2-noyabirdiki mulahize obzorida körsitilishiche, 2013-yili xitay hökümiti “Bir belwagh bir yol” qurulushini bashlighan waqitta tereqqiy qiliwatqan nechche onlighan dölet buni chet el meblighini kirgüzüsh we tereqqiyatni téz sür'ette siljitishning tarixiy pursiti, dep ishen'gen. 2019-Yiligha kelgende “Yette dölet guruhi” ning ezaliridin bolghan italiyege oxshash döletlermu buninggha qizghinliq bilen ishtirak qilghan. Emma 2023-yili mezkur qurulushning bashlan'ghinigha 10 yil tolghanda barghanséri köp döletler buning “Bikarliq ash” emeslikini, eksiche bu xil iqtisadiy “Menpe'et” ning arqisida xitay hökümitining ghayet zor siyasiy qara niyiti yoshurun'ghanliqini hés qilishqa bashlighan.

Obzorda körsitilishiche, ene shu xil tonush tüpeylidin béyjingda chaqirilghan üchinchi nöwetlik “Bir belwagh bir yol munbiri” ge qatnashqan yawropa döletliri aldinqi qétimqi 11 din üchke chüshüp qalghan. Shu qatarda italiyemu resmiy halda bu qurulushtin ayrilidighanliqini jakarlighan. Téximu muhimi xitayning yawropagha qoshna bolghan döletlerde özining siyasiy we iqtisadiy tesirini kéngeytishke zor küch serp qiliwatqanliqi, shu qatarda wén'giriye we sérbiyege oxshash yawropa döletlirining xitay bilen bolghan alaqisini yéngi “Tarixiy yükseklik” ke élip chiqishqa tirishishi, xitay izchil türde her jehette qollap kéliwatqan rusiyening bolsa ukra'inagha tajawuz qilishi bilen yawropa duch kéliwatqan türlük kirizislar barghanséri éship mangghan. Shu sewebtin yawropa ittipaqi nöwette “Bir belwagh bir yol” qurulushidiki portlar, yollar, soda alaqisi we herbiy almashturushlarning hemmisini “Yawropa üchün zor tehdit peyda qiliwatqan amillar” dep qarashqa bashlighan.

Mezkur obzor maqalisining aptorliri mushu ehwallarni omumlashturup sherqiy we jenubiy yawropa döletlirining xitay tesiridin qutulushi üchün yawropa ittipaqining bu rayonlarni “Yéngi tallash imkaniyetliri” bilen temin étishi lazimliqini, chünki nöwettiki yüzlinishte xitayning barghanséri yawropaning merkizige qarap kéngiyiwatqan yéngi tehdit ikenlikini alahide tekitligen.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.