Kristén lagardi: “‛yéngi yipek yoli‚ qurulushi etraptiki döletlerni munqerz qilidu”

Muxbirimiz irade
2018-04-12
Share

“Xelq'ara maliye fondi”, yeni IMF ning bashliqi kiristén lagardi bügün dunyadiki herqaysi dölet we rayonlarni xitay terghib qiliwatqan “Yéngi yipek yoli” qurulushi heqqide agahlandurdi.

Firansiye agéntliqining xewer qilishiche, lagardi xitayning xeynen ölkiside échiliwatqan “Bo'aw asiya munbiri” yighinida xitayning “Bir belwagh, bir yol” qurulushi üstide mexsus toxtalghan. U sözide bu qurulushqa sélinidighan mebleghlerning pütünley dégüdek dölet igilikidiki karxanilar yaki dölet xezinisidin teminlinidighan bolghachqa uning asanla bashqa döletlerni xitay hökümitining siyasiy tesir da'irisige munqerz qilip qoyidighanliqini agahlandurghan.

U, “Bir belwagh, bir yol” qurulushi etraptiki döletlerning qerzini nahayiti téz sür'ette ashurup, qerz bilen tölem arisidiki tengpungluqni buzup tashlaydu, dégen.

Melum bolushiche, bir qisim döletler “Bir belwagh, bir yol” qurulushi qarmiqidiki asasiy qurulush meblighi seweblik alliqachan chongqur qerz patqiqigha patqan. Bu döletler tashqi qerzlirini tölesh üchün öz dölitining muhim istratégiyelik ehmiyetke ige mülüklirini béyjinggha ötküzüp bérishke mejbur bolmaqtiken. Mesilen, hindi okyandiki kichik aral döliti sirilanka xitaygha qerzini tölesh üchün istratégiyelik orni intayin muhim bolghan hambantota portining ishlitish hoquqini xitaygha uzun muddetlik ötküzüp bergen.

Kiristin légardi xanim sözide yuqiriqi döletlerning ehwallirini misal qilip turup, “Bir belwagh, bir yol” qurulushining heqsiz bir waq tamaq emeslikini, herqaysi döletlerning buninggha éhtiyatchanliq bilen mu'amile qilip, yuqiriqidek aqiwetke qélishning aldini élishi kéreklikini bildürgen. U sözide yene bundaq zor meblegh sélinidighan qurulushlarda pulni qalaymiqan ishlitish we chiriklik qilish köp uchraydighan bolghachqa köpinche hallarda meghlubiyetke uchrashtek aqiwetlernimu alahide eskertken.

Halbuki, shu yighinda pakistan bash ministiri shahit xaqan abbasi söz qilip, “Bir belwagh, bir yol” qurulushi qarmiqidiki “Pakistan-xitay iqtisadiy karidori” ni medhiyelep kökke kötürgen. U 50 milyard dollar meblegh sélinidighan bu qurulushning téz méwe béridighanliqini ilgiri sürüsh bilenla qalmay, yene pakistan-xitay dostluqini polatqa oxshatqan we bu ikki dölet hemkarliqini rayon bixeterlikining “Hül téshi” dep atighan.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet