Хитай даирилири қағилиқ наһийәсиниң чипан дәряси бойидики йезиларни көчүрүшкә башлиған

Мухбиримиз әркин
2019-06-24
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Хитай даирилири қағилиқ наһийәсиниң қара қурум тағлиридин еқип чиқидиған чипан дәряси бойидики бостанлиқларға җайлашқан уйғур йезилирини көчүрүшкә башлиған. Кәшмирдин башлинидиған чипан дәряси қағилиқниң 70 нәччә километир ғәрбий җәнубидин еқип өтүп йәркән дәрясиға қуюлиду. Уйғурлар әвладтин-әвладқа дәряниң икки қирғиқидики бостанлиқларда йеза-кәнтләрни қуруп, деһқанчилиқ вә чарвичилиқ билән шуғуллинип кәлгән. Лекин, хитай таратқулириниң хәвәр қилишичә, даириләр 23‏-июндин башлап, дәря қасниқидики чипан қатарлиқ 3 йеза-базарниң йәрлик пуқралирини 110 километир йирақлиқтики ақташ, дегән түзләңлик районға көчүргән.

23‏-Июн күни дәсләпки қәдәмдә чипан йезисиниң 9‏-кәнтидә олтурушлуқ 110 нәпәр аһалә ақташқа көчүрүлгән. Хитай мәркизи телевизийә истансисиниң хәвиридә қәйт қилинишичә, хитай даирилириниң пиланида бу вадидики чипанни өз ичигә алған 3 йеза-базардин 1448 түтүн, 5600 намрат аһалә ақташқа көчүрүлидикән. Хәвәрдә бу йәрдики аһалиләрниң ахирқи көчүш тәйярлиқлирини пүттүрүп болғанлиқи тәкитләнгән.

Хитай һөкүмити 2017‏-йили 2‏-айдин башлап 2 милйондәк уйғур, қазақ вә башқа мусулман хәлқләрни тутқун қилип, лагерларға қамаш билән бир вақитта, «намратларни көчүрүп қутқузуш» қурулушиға зор мәбләғ аҗритип, тағлиқ район, чегра бойи вә дәря еқинлириниң һавзисидики уйғур йеза-кәнтлирини көчүрүшни, бир қисим аһалиләрни қағилиқниң ақташ районидәк ичкири җайларға орунлаштурушни тезләткән.

Хитай һөкүмити 2018‏-йили «намратларни көчүрүп қутқузуш» қурулушиға бир милярд 800 милйон йүән аҗритип, 30 миң аһалини көчүрүшни пиланлиғаниди. Хитай таратқулириниң илгири сүрүшичә, һөкүмәт бу йиллиқ көчүрүш қурулушиға бир милярд йүән мәбләғ аҗратқан. Хитайниң «намратларни көчүрүп қутқузуш» қурулуши уйғур тәшкилатлириниң изчил тәнқидигә учрап кәлди. Униң қаришичә, хитай һөкүмитиниң уйғурларни көчүрүшидики һәқиқий ғәризи уларни чегра бойи, тағлиқ район, дәря еқинлиридәк истратегийәлик җайлардин йирақлаштуруп, уларни техиму асан контрол қилғили болидиған районларға йиғиш, бу арқилиқ уларни техиму үнүмлүк контрол қилип, ассимилятсийә қилишни асанлаштуруш икән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт