Insaniyet weqeliri: "Yumshaq qirghinchiliq - shinjangning kélechiki"

Muxbirimiz irade
2019-11-22
Élxet
Pikir
Share
Print

Xitay hökümitining Uyghur élide yürgüzüwatqan siyasitining heqiqiy mahiyiti ilgirilep ashkarilanmaqta. 19-Yanwar küni "Human Events" yeni "Insaniyet weqeliri" namliq tor zhornilida Uyghurlarning hazirqi weziyiti sherhilen'gen bir parche maqale élan qilindi.

"Yumshaq qirghinchiliq-shinjangning kélechiki" mawzusida élan qilin'ghan maqale yazghuchi kaléb birs teripidin yézilghan. U aldi bilen maqaliside, xitay hökümitining milyonlarche Uyghurni yépiq terbiye lagérlirigha qamash arqiliq, ularning milliy we dini kimlikini yoqitishqa heriket qiliwatqanliqi b d t 'diki tetqiqatchilar teripidin doklat qilin'ghan bolsimu, emma mushu tetqiqatchilarningmu Uyghur élide yüz bériwatqan heriketning namini békitishte ikkilen'genliki, yeni bu sistémiliq, pilanliq halda yürgüzülüwatqan heriket irqiy qirghinchiliqning nurghun shertlirige chüshisimu, peqetla gaz öyige solap öltürüshke oxshash toplap öltürüsh bolmighanliqi üchünla "Irqiy qirghinchiliq" dep atalmaywatqanliqidek bir mesile üstide nuqtiliq toxtalghan. 

Aptorning qarishiche, bu tasadipiyliq emes iken. U xitay hökümitining xelq'araning diqqitini qozghap, zor kölemlik tenqidke uchrimasliq üchün pilanliq halda zor kölemlik qirghin qilish ornigha öltürmey turup yoqitish-yeni yumshaq qirghinchiliq taktikisini qollan'ghanliqini bildürgen. U maqaliside: "Bu emeliyette téximu wehshi, tolimu inchike, pilanliq we xeterlik heriket bolup, u Uyghurlarni qirghinchiliq qilmay turup yoq qilidighan bir heriket" dep teswiriligen. 

Kaléb birs yene maqaliside, nurghun axbaratlarda xitayning Uyghurlargha yürgüzüwatqini tilgha élin'ghanda uning dawamliq halda "Musulman qirghinchiliqi" dep teswirlinidighanliqini we buning toghra emeslikini eskertken. U Uyghur élining tarixiy arqa körünüshi we Uyghurlarning musteqilliq inqilabi tarixliridin misal bérip turup, bu yerdiki asasliq mesilining islam dini emesliki, belki Uyghurche din we millet alahidilikige ige bolghan pütkül Uyghur millitining tarixtin buyan xitay teripidin xewp, dep qarilip kelgenlikini eskertken. Shunga u xitay hökümitining hazirqi siyasetlirining asasliq heriketlendürgüch küchining Uyghur milliy kimlikini yeni Uyghurlardiki "Uyghurluq" ni yoqitish boluwatqanliqini bildürgen. U mundaq dégen: "Xitay kompartiyesi üchün élip éytqanda, eger Uyghurlar hayat qélishni dawam qilimen deydiken, u halda ular Uyghur bolushqa dawam qilsa bolmaydu. Mana bu özgirishni teshebbus qilish üchün, xitay kompartiyesi uzun yillardin béri shinjangda piship yétildürgen hakimmutleqleqning taktikilirini ishqa salmaqta" 

Aptor Uyghur élide yolgha qoyuluwatqan mutleq nazaret we kontrol sistémisi üstide melumat bergen we maqali'isni töwendiki jümliler bilen ayaqlashturghan: "Shinjangda yüz bériwatqanlarni peqetla kishini chöchütidu, dep teswirlesh yéterlik emes. U bizni emeliyette ötken 60 yil ichide xitay kompartiyesining özining qudriti we qabiliyitini qanchilik derijide tereqqiy qildurghanliqi heqqide yip uchi bilen teminleydu. Uyghur kimliki sanaqsiz mazarliqlar we döwe-döwe jesetler bolmay turup yoqitiliwatidu. Eger xitay kompartiyesige yol qoyuliwerse, Uyghurlar dawamliq tutqun qilinishqa uchraydu, owlinidu we bu taki ular perqliq xelq bolushtin toxtughuche dawam qilidu".

Toluq bet