Milliy armiyege 72 yil: bir péshqedem jengchining eslimiliri (6)

Muxbirimiz ümidwar
2017-06-22
Share
Milliy-armiye-5-korpus-1.jpg 1950-Yili séntebirning axiri xitay xelq jumhuriyiti qurulghanliqining bir yilliq murasimigha qatnishish üchün béyjinggha yétip barghan 5-korpus (milliy armiye) ning komandirliri (ongdin solgha général muhemmet'imin iminof, général léskin, général zunun tiyipof, nusipqan künbayéf, refiq baychurin)
RFA/Qutlan

Tarixi melumatlargha asaslan'ghanda 1949-yili 10-ayda xitay xelq jumhuriyitining qurulushi we xitay azadliq armiyesining Uyghur diyarini igilishi bilen Uyghur diyarining siyasiy tarixida zor özgirishler bashlandi.

1949-Yili, 12-ayda "Shinjang ölkilik hökümet " qurulup, burhan shehidi re'is, seypidin eziz mu'awin re'islikke teyinlendi we arqidin 1950-yili, 1-ayda milliy armiye xitay azadliq armiyesining 5-korpusi qilip özgertilip, 5-korpus shtabi ghuljida tesis qilindi hem bu qoshun ikki déwiziyege ayrilip, 13-déwiziye jenubqa ewetildi. Shu yili, 3-aydin bashlap, xitay kompartiyesi sabiq sherqiy türkistan jumhuriyitining bashqurushida bolghan ili, tarbaghatay we altay wilayetliride arqimu-arqidin kompartiye teshkilatlirini qurup, qedemmu-qedem barliq hakimiyet orunlirini igilidi.

Sabiq milliy armiye jengchisi nurmuhemmet sadiqof ependi öz eslimisining dawamida özining 1944-yilidin 1950-yilighiche bolghan besh yil jeryanida bir yilliq milliy armiye jengchisiliq hayati we qalghan töt yilda shexsiy tijaret hayatini bashtin kechürüp, axiri uning hayat yolida yéngi özgirishler bolghanliqini bildürdi.

Nurmuhemmet sadiqof ependining eslishiche, xitay kompartiyesi pütün ölke hakimiyitini igilesh bilen teng ölke merkizi ürümchidiki gomindang dewridin qalghan ma'arip orunlirini ötküzüwélip we yéngidin bir qisim kadir terbiyelesh mekteplirini tesis qilip, jiddiy rewishte Uyghur we bashqa millet kadirlirini terbiyileshke kirishti.U, 1951-yili, bashqa bir qisim ghulja yashliri bilen birlikte ürümchidiki ölkilik jama'et xewpsizlik kadirliri mektipige tallinip,oqughuchiliq hayatini bashlighan.

Uning éytishiche, xitay kommunist hakimiyiti teripidin qurulghan mezkur kadirlarni terbiyilesh kursliri we mektepliridiki asasliq oqughuchi menbesi milliy armiyening ofitsérliri, jengchiliri shuningdek ma'arip we bashqa her sahede ishligenler, azraq medeniyet sewiyisi bar shexsler bolghan.

Nurmuhemmet ependining éytishiche, ular ölkilik jama'et xewpsizlik kadirlar mektipige kirgendin kéyin, ilgirikidin pütünley perqliq bolghan siyasiy-idiye terbiyesi élishqa kirishken bolup, mektepte asasliqi xitay kommunistliri ders ötken we abduréhim ötkür qatarliq Uyghur ziyaliyliri terjimanliqqa sélin'ghan.

Uyghur diyari tarixigha a'it tarixi matériyallardin melum bolushiche, xitay kompartiyesi Uyghur diyarida öz hakimiyitini téximu mustehkemlesh tedbirliri qatarida bashqa ölkilerde yolgha qoygha ijare heqqini kémeytish, zomigerlikke qarshi turush we yer islahati herikitini sel kéchikip bashlighan bolup, 1952-yilidin 1953-yilining axirighiche yer islahati élip bérilghan. Nurmuhemmet ependining eslishiche, ürümchidiki bir qisim mekteplerning oqughuchiliridin 800-din artuq adem qeshqer we yeken qatarliq jaylardiki yer islahatigha qatnashturulghan.

Nurmuhemmet ependi 1954-yilining 4-aylirida yer islahati xizmitidin ürümchige qaytip mektipini dawamlashturup, 1955-yili, 5-ayda mektepni püttürüp, ghuljigha qaytip, taki 1958-yili sowét ittipaqigha ketkiche shu yerde xizmet qilghan.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet