"Tarix we bügün" ( 2013 - yili 6 - ayning 16 - küni)

Muxbirimiz ümidwar
2013-06-18
Élxet
Pikir
Share
Print

" Tarix we bügün" ning bu yekshenbilik qisimida sowét ittipaqining Uyghur diyarida élip barghan mexsus jasusluq pa'aliyetliri mesililiri heqqide bayanlar bolidu.

Stalinning jaza qilichi - na'um eytin'gon

Umidwar

Na'um eytin'gon , sowét ittipaqi kgb général mayori (1890 - 1981)

20 - Esirning birinchi yérimidiki insaniyet tarixi intayin we murekkep siyasiy - ijtima'iy we medeniyet toqunushliri bilen toldi. Birinchi dunya urushi we öktebir özgirishidin kéyinki dunyaning ikki idé'ologiyilik siyasiy lagérgha bölünüshi hem ikkinchi jahan urushi insaniyet tarixida öchmes iz qaldurdi. Mana mushu murekkep toqunushlardin Uyghurlarmu öz nésiwisini alghan bolup, Uyghurlarning siyasiy teqdiri ene shu idé'ologiyilik we istratégiyilik menpe'etler küreshliridin orun aldi.

Mana bu jeryanda sowét ittipaqi öz bixeterlik xadimlirini ishqa salghan bolup, bularning ichide général eytin'gonning pa'aliyetliri özgichidur.

20 - Esirning birinchi yérimidiki Uyghur élining jenubida hindistanni mustemlike qilghan ulugh béritaniye impériyisi we musulman döliti afghanistan, gherbiy we shimali terepliride gherb kapitalizm sistémisigha qarshi sowét ittipaqi shuningdek sowét ittipaqi hamiyliqidiki tashqi mongghuliye, sherqiy qismidiki ichki xitayning gensu - chingxey rayonlirida tunggan militarist küchliri bolushtek jughrapiyiwi siyasiy muhit mewjut idi.

Sowét ittipaqi özining dunyawi herbiy - siyasiy tesirini saqlash hem öz dölet menpe'etlirini qoghdash yolida herbiy razwétka,yeni herbiy jasusluq küchidin aktip we ünümlük paydilan'ghan bolup, sowét ittipaqining dölet bixeterlik sahesi we qizil armiye razwétka orgini dunyaning herqaysi jaylirida aktip pa'aliyet qildi. Sowét jasusliri arisida köpligen dangliq jasuslar yétiship chiqip, sowét ittipaqining menpe'etlirini qoghdighanliqi üchün yuqiri ordénlar we qehrimanliq namliri bilen teqdirlendi. Ene shularning ichide eng dangliq sowét herbiy razwétchiki, yeni "Stalinning jaza qilichi" dep nam alghan na'um eytin'gondur.

Sowét ittipaqi dölet bixeterlik komitétining général mayori na'um eytin'gon sowét ittipaqining amérika, fransiye, gérmaniye, türkiye, méksika, xitay we bashqa döletlerge qaratqan razwétka pa'aliyetliride hel qilghuch rol oynighan shexslerning biri bolupla qalmastin u yene Uyghurlarning siyasiy teqdiri bilenmu biwasite chétishliq shexstur.

Yéqinda moskwada "Sowét razwétkisining axirqi ritsari" mawzuluq bir höjjetlik filim ishlen'gen bolup, mezkur filimde "Stalinning jaza qilichi" na'um eytin'gonning pa'aliyetliri we axirqi teqdiri höjjetler hem mutexessislerning tetqiqatliri asasida bayan qilin'ghan.

Sowét ittipaqining eng xeterlik we dehshetlik siyasiy wezipilirini muweppeqiyetlik ijra qilghan eytin'gonning stalin aldidiki eng muhim töhpiliri sabiq sowét rusiyisining ataqliq rehberliridin biri, stalinning kona reqibi léw trotskiyni méksikida palta bilen chanap öltürüsh, manjuriyige xoja boluwélip, sowét ittipaqigha qarshi turup, yaponlar bilen hemkarlashqan militarist jang zolinni poyizda partlitip öltürüsh planlirini ishqa ashurushi bolup hésablinidu.

"Sowét razwétkisining axirqi ritsari" namliq höjjetlik filimde eytin'gonning körsetken xizmetliri qatarida uning polek, litwa we Uyghur milletperwerlirini yoqatqanliqi eskertilgen.

Sowét kgb général léytinanti pawél sudaplatow öz eslimiside na'um eytin'gonning 1946 - yili stalin teripidin Uyghur éligha ewetilgenliki, uning xitay kommmunistlirigha yardem bérip, Uyghur milletperwerlirini basturghanliqini qeyt qilghan.

Démek, stalinning mezkur dangliq jasusi Uyghurlarning 1944 - 1949 - yilliridiki milliy azadliq inqilabighimu qol tiqip, muhim wezipilerni béjirgen shexstur.

Qehrima ghojamberdi sowét ittipaqining Uyghur diyaridiki jasusluq heriketliri heqqide

Oyghan söhbiti

Sabiq sowét ittipaqi 1920 - 1930 - yilliridin étibaren Uyghur diyarigha razwétka guruppilirini ewetip, rayonning herbiy - siyasiy we iqtisadiy hem bashqa mesililirini tekshürgen, sowet bixeterlik da'iriliri Uyghurlarning milliy azadliq heriketlirige aktip arilashqan idi. Bu mesililer boyiche sabiq sowét armiyisining polkowniki, siyasiyon qehriman ghojamberdi öz bayanlirini otturigha qoydi.

Toluq bet