Tarix-bügün

Amérikaning Uyghur diyarining siyasiy teqdiri heqqide melum pozitsiyede bolushi 2-dunya urushining bashlinishi we küchiyish jeryani bilen munasiwetlik idi.

Yosif stalin we maw zédongning dostluqigha putlashqan "Uyghur tarixi" (2)

Arxé'olog we tarixshunas a. N bérnshtam özining "Uyghur xelqining qedimki we deslepki ottura esirler tarixining qissiliri" namliq esirini yézishning tüp muddi'asini ipade qilghan.

Sherqiy türkistan milliy armiyesi ofitsérining jenggah xatiriliri ( 1)

Hakim tursunning: "Milliy azadliq inqilabi jeryanida men heqdar bolghan ishlar" namliq eslimisi.

"Menzilge yételmigen seperler" diki tarixiy musapiler (1)

1940-Yillardiki milliy azadliq inqilab, jümlidin sherqiy türkistan jumhuriyitining herbiy we memuriy xadimlirining qaldurghan eslimiliri bir'az köprek.

Sherqiy türkistan jumhuriyitining "Küresh" zhurnilidiki tüp idiye - milliy azadliq

1944-Yilidin 1949-yilighiche dawamlashqan sherqiy türkistan inqilabi dewride sherqiy türkistan jumhuriyiti hökümiti metbu'at ishlirigha, jümlidin metbu'at arqiliq xelqni terbiyelesh, inqilabqa chaqirish, seperwerlik qilish we milliy hem wetenperwerlik rohni turghuzushqa alahide ehmiyet bergenidi.

Untulup ketken untulmas qehrimanlar-tursun isra'il (2)

Tursun isra'il bir qisim milliy azadliq inqilab rehberliri bilen bir qatarda xitay kompartiyesi teripidin muhim rehbiri xizmetlerge jelp qilinidu.

Untulup ketken untulmas qehrimanlar-tursun isra'il

20-Esirdiki milliy azadliq inqilabi tarixiy shexslirining xéli köpi 1949-yilidin bashlan'ghan muhajiret hayat musapilirini bashtin kechürüp, chet'ellerde hayattin ötti.

Amérikadiki axirqi "Ghazi" edhemjan zakirning hayat sepiri(2)

Edhemjan ependi eyni waqittiki sherqiy türkistan jumhuriyiti rehberliridin elixan töre, exmetjan qasimi qatarliqlar bilen uchrashqan, ularning yalqunluq nutuqlirining köp qétim anglighanidi.

Amérikadiki axirqi "Sherqiy türkistan inqilabi ghazisi" - edhemjan zakirning hayat sepiri (1)

2020-Yili, 24-yanwar jüme küni, amérikaning wirjiniye shtati we etraptiki shtatlarda yashaydighan Uyghurlar üchün tolimu qayghuluq bir kün boldi.

Bir esirlik mexpiy doklat: abdulla rozibaqining bolshéwiklardin Uyghurlarning azadliqini qollishini telep qilishi(3)

Abdulla rozibaqiyéfning qeyt qilishiche, 1922-yili, perghane wadisi, yettisu we bashqa jaylardiki qeshqeriye we jungghariyedin köchüp chiqip yerliship qalghan Uyghur ahalisining sani 800 ming idi.

Bir esirlik mexpiy doklat: abdulla rozibaqining bolshéwiklardin Uyghurlarning azadliqini qollishini telep qilishi(2)

Qeshqeriyening ahale, millet, ijtima'iy qurulmisi we Uyghur inqilabining qismiti

Bir esirlik mexpiy doklat: abdulla rozibaqining bolshéwiklardin Uyghurlarning azadliqini qollishini telep qilishi(1)

Abdulla rozibaqi rusiye hökümitini qeshqeriyediki inqilabqa qozghashqa tirishqan

1949-Yili we 2020-yilining yéngi yili Uyghurlargha némilerni ata qildi?

Nurmuhemmed sadiqof: "Xitay kompartiyesi Uyghurlar diyarini igilep, öz hakimiyitini tikligen 1949-yili uzutup, 1950-yili kütüwélish Uyghurlar üchün dert-elemning bashlinishi boldi."

Munir yérzin: exmetjan qasimi elixan töridin kéyin hökümet we xelqning aliy rehbiri idi

Exmetjan qasimi elixan töre sowét ittipaqigha élip kétilgendin kéyin hökümet we inqilabning rehbirige aylan'ghan.

Munir yérzin: 1945-1947-yilliri ürümchide xitaylar sépil ichige békinip yashaytti

Munir yérzin ependining éytishiche, eyni waqitta ürümchide Uyghurlar nopus jehette eng köp bolup, ahalining 75% ni teshkil qilatti.

Munir yérzin: milliy armiye ürümchige hujum qilsa, ürümchini azad qilalaytti

Milliy armiye qoshunliri 13-séntebir küni manas deryasining gherbiy qirghiqigha yétip kélip dawamliq sherqqe yürüsh qilip, ürümchini azad qilishqa teyyarlandi.

Sherqiy türkistan milliy armiyesining axirqi ofitsérining kechmishliri (2)

Abdullajan ependining éytishiche, ular 1945-yili 9-aylarda ghulja zapas 4-piyadiler polkigha teqsim qilin'ghan we kéyin azad nishanliq 2-polkta turghan.

Sherqiy türkistan milliy armiyesining axirqi ofitsérining kechmishliri (1)

1933-Yili qurulghan sherqiy türkistan islam jumhuriyitige 86 yil, 1944-yili qurulghan sherqiy türkistan jumhuriyitige 75 yil toshti.

Sherqiy türkistan jumhuriyiti milliy armiyesi éytqan marshlar

Buningdin 75 yil ilgiriki qurulghan sherqiy türkistan jumhuriyiti dölet gérbi, mukemmel qanun-tüzümliri, dölet apparatliri, dölet siyasiti, shuningdek muntizim zamaniwi armiyesige ige dunyaning ilghar musteqil jumhuriyetlirining biri süpitide qed kötürgenidi.

Abduréshit selimof: hayat musapemdiki eng bextlik künler sherqiy türkistan jumhuriyiti dewride ötken (2)

Sabiq sherqiy türkistan armiyesi ofitséri abduréshit selimofning hayat xatirisi: milliy armiye ofitséridin musapirliq sepirigiche

Abduréshit selimof: hayat musapemdiki eng bextlik künler sherqiy türkistan jumhuriyiti dewride ötken (1)

Sabiq sherqiy türkistan armiyesi ofitséri abduréshit selimofning hayat xatirisi: inqilab qoynigha qoshulush

Sherqiy türkistan yaki Uyghuristandin "Shinjang Uyghur aptonom rayonigha"

Seypidin ezizning öz eslimiside qeyt qilishiche, 1952-yili, wang jin uninggha maw zédungning uning milliy aptonomiye toghrisida konkrét pikir qoyushini telep qilghanliqini yetküzgen.

"51 Chiler" ning Uyghuristan jumhuriyiti qurush telipining arqisidiki seypidin eziz layihesining berbat bolushi

1944-1949-Yilliridiki sherqiy türkistan milliy azadliq inqilabigha qatnashqan ghuljidiki "51 Ziyaliy" ning 1951-yili, 4-mart küni achqan Uyghuristan jumhuriyiti qurush mesilisi heqqidiki yighinining arqa körünüshi tasadipiy emes idi.

"51 Chiler" ning Uyghuristan jumhuriyiti qurush telipining berbat bolushi (1)

Bu yil 1-öktebir xitay xelq jumhuriyitining qurulghanliqigha, shuningdek xitay hökümitining shinjangni tinchliq bilen azad qilduq dep jakarlighanliqigha 70 yil toshqan kündur.

Seypidin ezizning oqurmenlerge yetmigen "Ömür dastani" ning 3-tomidiki uchurlar (6)

1950-Yili 17-féwral küni maw zédong we ju énley béyjinggha qaytish aldida stalin ular üchün bergen uzitish ziyapitige seypidin ezizmu qatnashti.

Exmetjan qasimi qatarliqlarning "Ayropilan qazasi siri" ning 70-yilliqi

Exmetjan qasimi qatarliq sherqiy türkistan jumhuriyiti we sherqiy türkistan milliy azadliq inqilabining siyasiy-herbiy rehberlirining ölümige bu yil 27-awghust küni 70 yil toshti.

Seypidin ezizning oqurmenlerge yetmigen "Ömür dastani" ning 3-tomidiki uchurlar (5)

Maw zédong stalinning shinjang, yeni Uyghur diyari bilenmu ayrim kélishim tüzüsh telipige bina'en, seypidin eziz bashchiliqidiki bir shinjang wekiller ömikini teshkillep, moskwagha élip kelgenidi.

Toluq bet