"5-Iyul weqesi" ning 12 yilliq xatire künide tokyoda naraziliq namayishi ötküzüldi

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2021-07-05
Share
"5-Iyul weqesi" ning 12 yilliq xatire künide ötküzülgen xitaygha qarshi naraziliq namayishidin körünüsh. 2021-Yili 5-iyul, yaponiye.
RFA/Erkin Tarim

Yaponiye paytexti tokyodiki eng awat rayonlarning biri bolghan shinjuku poyiz istansisi aldida 4-iyul küni yaponiyediki Uyghur jem'iyitining uyushturushi we xongkongluqlar hem mongghul jem'iyitining awaz qoshushi bilen "5-Iyul weqesi" ning 12 yilliq xatire künide xitaygha qarshi naraziliq namayishi ötküzüldi.

Bu namayishqa tokyo we etrapidiki sheherlerdin kélip toplan'ghan Uyghurlar, mongghollar, xongkongluqlar we bir qisim yerlik yaponlarmu qatnashti. Dunya Uyghur qurultiyining yaponiyediki wekili ilham mexmut ependining éytishiche, bu qétimqi namayishqa 150 etrapida kishi ishtirak qilghan bolup, namayish aldi bilen 5-iyulda hayatidin ayrilghan Uyghurlarning rohigha atap qur'an tilawiti qilin'ghandin kéyin bashlan'ghan. Qollirida ay-yultuzluq kök bayraq kötürüwalghan namayishchilar "Xitay 5-iyul weqeside qétil qilghan Uyghurlarning hésabini bersun", "Xitay Uyghurlargha élip bériwatqan irqiy qirghinchiliqni toxtat", "Uyghurlargha erkinlik", "Xitay jaza lagérlirini taqiwetsun", "Qérindashlirimni qayturup ber", "Xitay sherqiy türkistandin chiqip ket" dégendek sho'arlarni towlap etrapni lerzige salghan.

Namayish axirlashqandin kéyinla ziyaritimizni qobul qilghan d u q ning yaponiyediki wekili ilham mexmut ependi bu qétimqi namayishning "5-Iyul ürümchi weqesi" ni xatirilesh we xitayning Uyghurlargha élip bériwatqan nöwettiki derijidin tashqiri bésim siyasitige naraziliq bildürüsh üchün élip bérilghanliqini tilgha aldi.

Ilham mexmut ependi bu qétimqi namayishni körgen yaponlarning barmaqlirini körsitip, Uyghurlarni qollaydighanliqini ipadileshkenlikini bayan qildi.

Bu qétimqi namayishni uyushturghan yaponiye Uyghur jem'iyitining re'isi doktor abdukérim abduraxman ependimu ziyaritimizni qobul qilip, "5-Iyul ürümchi weqesi" xatirilesh munasiwiti bilen tokyoda ötküzülgen bu qétimliq namayish arqiliq Uyghur tarixidiki bu qanliq weqeni untup qalmaydighanliqini yene bir qétim namayende qilghanliqini otturigha qoydi.

Melumki, yaponiye Uyghur ziyaliyliri eng köp döletlerning biri bolsimu, emma türlük sewebler tüpeyli xitaygha naraziliq bildüridighan pa'aliyetlerge qatnishidighan Uyghurlarning sani nisbeten az bolup kelgenidi. Biraq, bu qétim köpeygen. Uyghur jem'iyiti re'isi doktor abdukérim abduraxman ependi bu namayishning hazirqi weziyette élip bérilishining ehmiyiti heqqide toxtaldi.

Ilham mexmut ependi yaponiyede ötküzülgen bundaq naraziliq namayishliri we pa'aliyetlirining yaponiyede Uyghur dewasining tonulushi, xitayning heqiqiy yüzining yaponiye jama'etchilikige ashkarilinishida ehmiyiti bolghanliqini tekitlidi.

"5-Iyul ürümchi" weqesi 2009-yilidin tartip yaponiyede izchil halda xatirilinip kéliwatqan bolup, her yili dégüdek bu weqe toghrisida hazirlan'ghan teshwiqat waraqchiliri tarqitilghan we yaponlarning so'allirigha jawab bérilgen. Bu yilmu shundaq teshwiqat wasitiliri qollinildi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet