Adwokat zöhre hemrayéwa: biz aka-uka shehrizat we shahdiyarni qoghdashni toxtatmaymiz

Ixtiyariy muxbirimiz oyghan
2019-10-18
Élxet
Pikir
Share
Print
Tatarlar qazanda yighilish ötküzüp, xitayning Uyghurlarni "Lagérlar" gha solash qilmishini eyiblidi. 2018-Yili 26-dékabir.
Tatarlar qazanda yighilish ötküzüp, xitayning Uyghurlarni "Lagérlar" gha solash qilmishini eyiblidi. 2018-Yili 26-dékabir.
idelreal.org

Kéyinki waqitlarda ammiwiy axbarat wasitiliri rusiye terkibidiki tataristan jumhuriyitining paytexti qazan shehiride turup, siyasiy panahliq alalmaywatqan qosh kézek aka-uka shehrizat we shahdiyar shawketning teqdiri heqqide xewerlerni tarqatmaqta. Ulardin melum bolushiche, shehrizat bilen shahdiyar 2015‏-yili Uyghur élidin qazan'gha kélip, "Fédératsiye uniwérsitéti" gha oqushqa chüshken. Emma ötken yili ularning wizisi pütüp, uniwérsitét bilen oqush shertnamisi bikar qilin'ghan. Xewerlerde yene ularning dadisining Uyghur, anisining tatar bolup, her ikkisining yighiwélish lagérida ikenliki éytilghan.

18-Öktebirde "Moskwa sadasi" radiyosi élan qilghan "Xitaygha yénip kélish démek yighiwélish lagérigha chüshüsh" namliq maqalide éytilishiche, ular dunya tatar qurultiyi programmisi boyiche oqushqa kelgen bolup, emdi xitaygha qayturush xewpige duch kelmektiken. Ularning éytishiche, mubada yurtigha yénip barsa, ularni sözsiz yighiwélish lagérigha élip kétidiken. Ularni peqet panahliq élish mesilisining ijabiy hel qilinishi qutuldurup qalalaydighan bolup, hazirche bu iltimasi rusiye hökümiti teripidin ret qilinip kelmektiken. 

Biz shehrizat we shahdiyar shawket bilen alaqiliship, ularning özliridin söhbet élishqa tirishqan bolsaqmu, emma hazirche peqet ularning adwokati bilen sözlishish mumkin bolidighanliqini bilduq. Biz ularning adwokati zöhre hemrayéwa xanim bilen alaqileshqinimizde u mundaq dédi: "2018-Yili öktebirde ular uniwérsitéttin chiqirwétildi. Ularning wizisi tügep, hazir ular rusiye térritoriyeside ruxsetsiz yürüwüwatidu dégen söz. Ular 'eger yurtimizgha qaytsaq, bizni ayrodromdinla lagérgha élip kétidu' dewatidu. Biz köchmenler idarisige waqitliq panahliq bérish heqqide erz sun'ghan bolsaqmu, emma erizimiz hel bolmidi. Mushu yili iyunda köchmenler idarisining bu qarari üstidin qazan shehirining nahiyelik sotigha erz berduq. Bir balining erzi yene ret qilin'ghandin kéyin biz tataristanning aliy sotigha erz qilduq. Yene bir balining erzi nahiyelik sotta téxi qaralmidi. Qachan qarilidu hazirche éniq emes."

Yuqirida éytilip ökendek, shehrizat we shahdiyar shawket "Fédératsiye uniwérsitéti" da bilim éliwatqan bolup, ularning wizisining pütkenlikidin oqushtin chiqirilghan. Shu munasiwet bilen biz zöhre hemrayéwadin bu mesilining qandaq boluwatqanliqini soriduq. U mundaq dédi: "Mana bügün biz bu gézek aka-ukilar bilen bille qazan fédératsiye uniwérsitétigha barduq. Biz bilen yene bir adwokat boldi. Biz bu balilarni uniwérsitétqa qaytidin kirgüzüshke bolamdu dep sorighinimizda ular iltimas yézishimizni meslihet qildi. Emma shundaqtimu birinchi nöwette rusiye hökümiti ulargha waqitliq panahliq iltimasini maqullishi lazimdur. Bu ish ijabiy hel bolsa, sözsiz uniwérsitétqa élinidu dep oylaymen. Men bu yerde tatar jama'etchilikige, addiy puqralargha rexmitimni éytimen. Ular bu balilarning oqushining heqqini öz höddisige éliwatidu. Panahliq iltimasi hel bolmighan teqdirde, biz yaxshi bilimiz, bu yerde siyaset birinchi orunda turidu, u chaghda ularning üchinchi elge chiqip kétishi kérek. Elwette, bu yerde ularni xitaygha qayturush xewpimu yoq emes. Emma biz aka-uka shehrizat we shahdiyarni qoghdashni toxtatmaymiz".

Zöhre hemrayéwaning pikriche, balilar dunya tatar qurultiyi programmisi boyiche oqushqa kelgechke ularning wiza mesilisini mezkur qurultay waqtida oylashqan bolsa, ular mundaq éghir ehwalgha qalmaytiken. Ularning oqush chiqimini dunya tatar qurultiyi kötürgen bolup, hazir meblegh ajritish toxtitilghaniken. 

Zöhre hemrayéwaning éytishiche, ular tonushliridin öz ata-anisining yighiwélish lagérigha élip kétilgenlikini bilgen. Axirqi qétim ötken yili téléfon arqiliq sözleshkinide ata-anisi ularning yurtigha yénip kelmeslikini jékigen iken. Hazir ata-anisi we bashqa uruq-tughqanliri bilen alaqe bolmighanliqtin ularning teqdiridin qattiq endishe qiliwatqan iken.

Qazan shehiride turuwatqan, ötken yili xitayning qazan shehiridiki bash konsulxanisi aldida Uyghur we bashqimu musulman xelqlerni qollap yalghuz kishilik naraziliq namayishini uyushturghan tatar yashlirining "Azadliq" ittipaqining ezasi rafik karimullin ependi radiyomiz ziyaritini qobul qilip, mundaq dédi: "Bizning rusiye-tataristan hökümitimiz ularni qayturushni qarar qilidu, chünki ular bu ikki kishi sewebidin xitay bilen munasiwetlirining buzulushini xalimaydu. Ularni qaytursa, xitay derru lagérgha ewetidu. Ularning ata-anisimu lagérda iken. Elwette, bu intayin epsuslinarliq ish. Bu yerdiki tatar jama'etchiliki bu ishtin qattiq qayghuruwatidu. Ularning qayturulushini hergiz xalimaydu. Emdi ularning oqushigha kelsek, bezi tonushlirimning éytishiche, oqush pulini ular öz yanchuqidin töligen."

Rafik karimullin shehrizat we shahdiyar shawket mesilisining intayin murekkep mesile ikenlikini, ularning ishigha bezi teshkilatlarningmu qiziqiwatqanliqini bildürdi.

Toluq bet