Türkiyediki Uyghurlar bu yilliq qurban héytni qandaq ötküzmekchi?

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2019-08-09
Share
turkiyede-qurban-heyt-3.jpg Türkiyediki qurban héyt namizidin körünüsh. 2013-Yili 15-öktebir
RFA/Erkin Tarim

Xitay Uyghur diyaridiki jaza lagérlirigha kishilerni qamighili ikki yildin artuq waqit bolghan bügünki künde chet'eldiki Uyghurlar éghir teshwish ichide muqeddes qurban héytini kütüwélish aldida turmaqta.

Bu yil 11-awghust küni aldinqi yillardikige oxshashla türkiyening herqaysi jayliridiki qurban héyt namizida Uyghurlar üchün du'alar oqulidu. Türkiyede milyonlighan kishiler öz yurtlirigha qaytip, uruq-tughqanliri bilen jem bolup, héyt namizi oquydu, wetini we milliti üchün jénini pida qilghan shéhitlirining we alemdin ötken yéqinlirining qebrisi béshida du'a qilip, qurbanliq qoylarni soyidu. 

Mana mushundaq bir weziyette türkiyediki Uyghurlarmu bu yilliq qurban héytni éghir keypiyat ilikide kütüwalidu. Ular ilgirikidek Uyghurlarning en'enisi boyiche milliy kiyimlirini kiyip, héyt namizini oqup, qurbanliqlirini soyup, beziliri alemdin ötkenlerning qebrisige bérip ziyaret qilalisimu, emma köp qisim Uyghurlar ata-anisigha we uruq-tughqanlirigha téléfonmu qilalmaydu. Ular köngli yérim halda bu yilliq qurban héytini ötküzüshke teyyarlanmaqta. 

Biz türkiyening paytexti enqere, Uyghurlar eng köp olturaqlashqan sheherlerdin istanbul, qeyseri we türkiyening bashqa sheherliride yashawatqan bir qisim Uyghurlar bilen söhbet élip bérip, ularning qurban héytni qandaq ötküzidighanliqini soriduq. Ularning köpi erkin dölette qurban héytni ötküzidighan bolsimu, emma wetendiki uruq-tughqanliri bilen alaqe qilalmighanliqi we yéqinlirining iz-dérikini alalmighanliqtin köngüllirining bekla yérim ikenlikini tekitleshti.

Istanbulda pa'aliyet élip bériwatqan sherqiy türkistan ammiwi teshkilatlar munbirining re'isi hidayetulla oghuzxan ependi ziyaritimizni qobul qilip, hazir istanbul almutadin qalsila chet'eldiki Uyghurlar eng köp olturaqlashqan bir sheher ikenlikini, adem köp bolghachqa minglighan Uyghur jama'iti istanbuldiki chong baghchigha yighilip héyitlishishni pilan qiliwatqanliqini bayan qildi. 

Hidayetulla oghuzxan ependi qurban héytning molchiliqqa tolghan bir héyti ikenlikini, bu héytta qérindashlarning öz'ara köyünüsh we hemkarlishishining yuqiri pellige chiqidighanliqini bayan qildi. 

Istanbuldin qalsa qeyseri shehiri türkiyediki Uyghurlar eng köp olturaqlashqan sheherdur. Undaqta, qeyseridiki Uyghurlarning héyt teyyarliqi qandaq kétiwatidu? "Musteqil sherqiy türkistanliqlar teshkilati" ning mu'awin re'isi xalmurat süydünlü bügün wetendikige oxshashla öylerni tazilap, sangzilarni sélip héytqa teyyarliq qiliwatqanliqini bayan qildi. 

Xalmurat süydünlü ependi burun qeyserige burun yerleshken Uyghurlar bilen 2014-2015-yilliri tayland we malayshiya arqiliq kelgen Uyghurlar bir yerge jem bolup, héyt namizi oquydighanliqini, namazdin kéyin qebristanliqlarni ziyaret qilip, öz'ara héytliship, bayram ötküzidighanliqini bayan qildi. 

Qarabük shehiridiki qarabük uniwérsitétining magistir oqughuchisi wolqan ependi bu yilqi qurban héytning aldinqi yillargha qarighanda töwen keypiyatta ötidighanliqini, chünki milyonlighan qérindashliri lagérlarda qamaqliq turghanda héchkimning xushal-xuram héyt ötküzüshke rayi barmaywatqanliqini bildürdi.
Türkiyening paytexti enqerediki Uyghurlar bu yilliq qurban héytni qandaq ötküzmekchi? Uyghur akadémiyisi ijra'iye komitétining re'isi ablimit qaraxan ependi bu heqte ziyaritimizni qobul qilip, enqerediki Uyghurlarning birlikte héyt namizi oqup, merhum muhammed'imin bughraning qebrisini yoqlaydighanliqini we öz'ara héytlishidighanliqini bayan qildi. 

Türkiye Uyghur oqughuchilar eng köp döletlerdin biri hésablinidu. Qehremanmarashtiki sütchü imam uniwérsitétining oqughuchisi iparxan qurbanmu ziyaritimizni qobul qilip, özining bu yilliq qurban héyt teyyarliqi we özlirining héytni qandaq ötküzmekchi boluwatqanliqini bayan qildi. 

Istanbuldiki Uyghurlarning köpi zeytinburnu, aqsaray, sefaköy we beylikdüzü rayonlirigha jaylashqan. Qeyseri shehiride hazir ikki Uyghur mehellisi bar bolup, bularning biri 1964-yili türkiyening qeyseri shehiri exmet yesewiy mehellisige jaylashturulghan Uyghurlardin terkib tapqan mehelle bolsa, yene biri 2014-2015 yillirida malayshiya we tayland arqiliq kelgen Uyghurlar turushluq belsin dölet qorusidur. Bu yerdiki Uyghurlarning sani hazir 1500 etrapida iken. Enqerede dölet idariliride xizmet qiliwatqan Uyghurlar bilen Uyghur oqughuchilar bar.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.