Абдуреһим ғени: «ерасмус университетида шәхсий һекайәм вә уйғурниң бүгүнки қисмәтлирини аңлаттим»

Мухбиримиз меһрибан
2019-05-10
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Абдуреһим ғени әпәндим голландийәниң ерасмус университетида уйғурларниң бүгүнки қисмәтлирини аңлатмақта. 2019-Йили 9--май. Роттердам, голландийә.
Абдуреһим ғени әпәндим голландийәниң ерасмус университетида уйғурларниң бүгүнки қисмәтлирини аңлатмақта. 2019-Йили 9--май. Роттердам, голландийә.
Social Media

Голландийәниң пайтәхти амстердамниң шәһәр мәркизидә бултурдин буян ялғуз кишилик намайишни давамлаштуруп келиватқан абдуреһим ғени әпәнди йеқиндин буянқи паалийәтлиридә уйғур миллитиниң бешиға келиватқан зулумларни аңлитишта техиму көп усул вә вастилардин пайдилиниватқанлиқини билдүрди.

Абдуреһим ғени әпәндиниң 10-май күни радийомизға билдүрүшичә, у 9-май күни голландийәниң роттердам шәһиридики ерасмус университети хәлқара қанун вә сиясий пәнләр кәспидики оқуғучиларниң тәклипи билән нөвәттики уйғур вәзийити һәққидә оқуғучиларға доклат бәргән.

Абдуреһим әпәндиниң билдүрүшичә, бу униң университетларда тунҗи қетим уйғурлар вәзийитини алий мәктәп оқуғучилириға аңлитиши икән. У мәзкур доклатни тәшкиллигүчи адреана ханимниң тәлипи билән амстердам шәһәр мәркизидики ялғуз кишилик намайишта ишлитиватқан тәшвиқат рәсимлирини өзи билән биллә мәктәпкә елип барған. У өзи елип барған тәшвиқат рәсимлирини оқуғучиларға көрситип, өз аилисиниң бешиға кәлгән еғир қисмәтләрни баян қилип өткән.

Мәлум болушичә, абдуреһим ғени әпәнди оқуғучиларға өз аилисиниң бешиға кәлгән қисмәтләрни сөзләш билән бирликтә йәнә тутқун қилинип лагерларға қамалған уйғур сәрхиллириниң әһвалиниму сөзләп өткән. 

У доклати давамида шинҗаң университетиниң профессори абдукерим рахманниң «уйғур өрүп-адәтлири» намлиқ китабини қолиға елип туруп, 80 яшқа йеқинлишип қалған бу пешқәдәм билим адиминиң «қайта тәрбийә» дегән намда тутқун қилинип лагерға қамилишиға зади немә сәвәб болди, дәп соал қойған. Роттердам университетидики оқуғучилар буни аңлап, һәйран болған һәмдә қаттиқ ғәзәпләнгәнликини билдүргән. 

Мәлум болушичә илгири канада, америка, әнглийә қатарлиқ явропа дөләтлиридики университетларда орунлаштурулған уйғурлар вәзийити һәққидики лексийә паалийәтлиридә доклат бәргүчиләр хитай оқуғучилириниң һуҗумиға учраш әһваллири йүз бәргән иди. Бу әһвал хәлқара таратқуларда хәвәр қилинип күчлүк ғулғула пәйда қилған иди.

Абдуреһим әпәнди бу хил әһвалниң өзи доклат бәргән университетта йүз бәрмигәнликини билдүрди. Униң билдүрүшичә, бу қетимқи лексийә паалийити алдинала пухта орунлаштурулғанлиқи үчүн оңушлуқ елип берилған. У илгири өзи амстердам мәйданида ялғуз кишилик намайиш қилғанда хитайларниң һуҗумиға учриғанлиқини тилға елип өтти.

Абдуреһим әпәндиниң билдүрүшичә, униң доклати ахирлашқандин кейин өзиниң әнглийәдә чоң болғанлиқини билдүргән бир хитай оқуғучи униң алдиға келип, нөвәттә уйғурлар бешиға кәлгән қисмәтләр үчүн униңдин әпу сориған.

Сөһбәт җәрянида абдуреһим әпәнди йәнә ғәрбтики университетларда уйғур мәсилисини аңлитишниң әһмийити һәққидә тохтилип өтти. У йәнә муһаҗирәттики уйғурларға өзиниң уйғур мәсилисини аңлитиштики бир қатар тәклип-пикирлирини оттуриға қойди.

Юқириқи аваз улинишидин мәзкур сөһбәтниң тәпсилатини аңлиғайсиз.

Толуқ бәт