Түркийәдә мәрһум әдиб абдулһеким бақи илтәбирниң вапатиниң бир йиллиқи хатириләнди

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2020-08-24
Share
ablikim-baqi-eserliri.jpg «Абдулһеким бақи илтәбир әсәрлири» намлиқ китабниң муқависи.
RFA/Erkin Tarim

22-Авғуст күни түркийәниң әдирнә вилайити силиври наһийәсидә мәрһум шаир вә язғучи абдулһеким бақи илтәбирни хатириләш һәм униң йеқинда нәшрдин чиққан «абдулһеким бақи илтәбир әсәрлири» намлиқ китабини тонуштуруш паалийити өткүзүлди.

Бу йиғилишни мәрһумниң сәпдиши, тәклимакан уйғур нәшриятиниң хоҗайини абдуҗелил туран әпәнди уюштурған болуп мәзкур паалийәткә мәрһум абдулһеким бақи илтәбирниң истанбулдики йеқин достлири, җамаәт әрбаблири, зиялийлар вә сәпдашлири қатнашти.

Йиғилишта тәклимакан уйғур нәшриятиниң мудири абдуҗелил туран, уйғур академийәси хитай тәтқиқат институтиниң мудири пәрһат қурбан тәңритағли әпәнди вә докур һаҗи қутлуқ қадири қатарлиқлар сөз қилип, мәрһумниң иш-излири вә әдәбий иҗадийәтлири тоғрисида тохталди.

Тәклимакан уйғур нәшриятиниң башлиқи абдуҗелил туран әпәнди мәрһум абдулһеким бақи илтәбирниң һаятиға баһа берип өтти. У, алди билән паалийәт һәққидә мәлумат бәрди.

Мәрһум абдулһеким бақи илтәбирниң оқуғучиси доктор һаҗи қутлуқ қадири әпәнди униң әдәбий иҗадийитигә юқири баһа бәрди.

Абдуҗелил туран әпәнди мәрһумниң 1992-йили түркийәгә кәлгән күндин 2000-йили америкиға кәткүчә болған арилиқта елип барған илмий вә әдәбий хизмәтлири, сиясий паалийәтлири вә иҗадийәтлири үстидә тохтилип өтти.

Уйғур академийәси хитай тәтқиқат институти мудири пәрһат қурбан тәңритағли әпәнди абдулһеким бақи илтәбирниң шеирлирини вәтәндила оқуғанлиқини, лекин истанбулда өзи билән тонушқанлиқини, униң сәнәткә вә яш өсмүрләрни тәрбийәләшкә зор әһмийәт беридиған илғар бир киши икәнликини баян қилди.

Абдуҗелил туран әпәнди абдулһеким бақи илтәбир язған «өлүмдин қайтқан мәһбус», «шәрқий түркистан тарихи вә җуғрапийәси», «түлкә билән хораз» қатарлиқ көп сандики китабларниң тәклимакан уйғур нәшрияти тәрипидин нәшр қилинғанлиқини баян қилди.

Истанбулдики шәрқий түркистан вәхпидә абдулһеким бақи илтәбир билән 7 йил биргә ишлигән шәрқий түркистан вәхпиниң сабиқ рәиси һамутхан гөктүрк әпәнди абдулһеким бақиниң «шәрқий түркистан авази» намлиқ журнални чиқиришқа зор төһпә қошқанлиқини, «шәрқий түркистан қолланмиси» намида китаб йезип қалдурғанлиқини баян қилди.

Истанбулдики уйғур зиялийси абдурешит абдулһемид әпәндиму зияритимизни қобул қилип, мәрһум абдулһеким бақи илтәбир билән 1994-йили истанбулда тонушқанлиқини, униң түркийәдики һаяти җәрянида өзигә чоңқур тәсир қалдурғанлиқини баян қилип өтти.

Абдулһеким бақи илтәбирни хатириләш паалийитиниң ахирида тәклимакан уйғур нәшрияти тәрипидин нәшр қилинған «абдулһеким бақи илтәбир әсәрлири» намлиқ китаб қисқичә тонуштурулғандин кейин йиғин әһлигә тарқитип берилгән.

Мәзкур китаб 388 бәттин тәркиб тапқан болуп, китабқа мәрһумниң вапат болуштин бурун йезип тәклимакан уйғур нәшриятиға әвәткән 90 парчә мақалиси, 95 парчә шеири киргүзүлгән.

Мәрһум абдулһеким бақи илтәбир 1951-йили 10-айниң 2-күни үрүмчи шәһиридә туғулған. У хитайниң аталмиш «мәдәнийәт зор инқилаби» ниң балайиапәтлик йиллирида, 1973-йилдин 1975-йилғичә «қайта тәрбийә» намида или вилайитиниң тоққузтара наһийәси гөрҗилға йезисида турған, 1975-йили 9-айдин 1977-йили 7-айғичә үрүмчи маарип институтида оқуған, кейинки мәзгилләрдә йәнә радийо-телевизийә университетиниң әдәбият факултетида оқуған.

Абдулһеким бақи илтәбир әпәнди 1992-йили вәтинидин айрилғанға қәдәр үрүмчи тәҗрибә оттура мәктипиниң әдәбият оқутқучиси, «үрүмчи кәчлик гезити» ниң муавин баш муһәррири, «тәңритағ журнили» ниң баш муһәррири, үрүмчи шәһәрлик әдәбият-сәнәтчиләр бирләшмисиниң муавин рәиси қатарлиқ хизмәтләрни өтигән.

У 1992-йили түркийәгә көчүп чиққандин кейин йезиқчилиқ арқилиқ уйғур давасиға хизмәт қилишни давамлаштуруп кәлгән болуп, 1992-йилдин 2000-йили 2-айғичә истанбулдики шәрқий түркистан вәхпиниң мәдәнийәт тәтқиқат мәркизидә тәтқиқатчи болуп хизмәт қилған. У, бу җәрянда «шәрқий түркистан авази» журнилиниң мәсул муһәррири болуп ишлигән. 2000-Йили аилиси билән америкаға көчүп берип, «әркин асия радийоси» уйғур бөлүмидә тәһрирлик хизмити билән шуғуллинип, 2017-йили пенсийәгә чиққан. Мәрһум 2019-йили 8-айниң 8-күни американиң вирҗинийә штати фәйирфакис шәһиридә кесәл сәвәби билән давалаш үнүм бәрмәй вапат болған.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.