Ilmiy mudiri adil tursunning oqoghuchilirigha Uyghurche sözligenliki üchün 7 yilliq késiwétilgenliki ashkarilandi

Muxbirimiz shöhret hoshur
2022-03-10
Share
toqquzaq-uyghur-ottura-saqchi-ponkiti.jpg Ilgiriki toqquzaq Uyghur ottura mektipi aldigha yéngidin sélin'ghan saqchi ponkiti. 2017-Yili yaz.
RFA/Abduweli Ayup

Qeshqer konasheher nahiyelik 1-ottura mektepning iqtidarliq ximiye oqutquchisi we shundaqla mektepning ilmiy mudiri adil tursunning atalmish kona xataliqi seweblik 2016-yili tutulghanliqi we ikki yildin kéyin késiwétilgenliki delillendi. Töwende muxbirimiz shöhret hoshurning bu heqte teyyarlighan programmisi diqqitinglarda bolidu.

Tüzgen ximiye derslik kitabliri, alahide oqutush métodliri we netijiliri bilen özi xizmet qiliwatqan qeshqer konasheher 1-ottura mektipidila emes, qeshqer wilayiti ma'arip saheside közge körün'gen we “Memliketlik derijilik munewwer” oqutquchi bolup bahalan'ghan ilmiy mudir adil tursun 2018-yili yette yilliq késiwétilgen. Mehkum adil tursunning chet'eldiki oqughuchiliridin, nöwette norwégiyede yashawatqan pa'aliyetchi abduweli ayupning bayan qilishiche, adil tursun bu yil 50 yashning üstide bolup, u eslide xoten pédagogika aliy téxnikomida ximiye kespide oqughaniken.

Biz adil tursunning ehwali heqqide melumat élish üchün toqquzaq baziridiki konasheher nahiyelik j x idarisi we bu nahiyediki herqaysi saqchixanilargha téléfon qilduq.

Melum bolushiche, adil tursun kespiy iqtidari bilenla emes, yene heqqaniyetchiliki bilenmu közge körün'gen we shu sewebtin, Uyghur élida ana tilda oqutush bikar qilinip “Qosh tilliq” ma'arip yolgha qoyulghanda, bu chong siyasiy boranni tosiwalalmaydighanliqigha közi yétip, qarshiliq bildürmigen bolsimu, emma naraziliqini yoshurup qalalmighaniken. Shunga u oqutush jeryanida, oqughuchiliri xitayche chüshenmigen ehwal astida, dersni Uyghurche chüshendürüp qoyghan ehwalimu bolghaniken. Bu ehwal awwal ma'arip memuriy organlirigha, andin saqchi orunlirining quliqigha yétip, u 2015-yilliri bir qétim soraq qilin'ghan we birmehel tekshürülgeniken. Ilgiriki éniqlashlirimizdin melum bolushiche, toqquzaqta chong tutqun 2017-yildin ilgirila bashlan'ghan bolup, 2017-yilining deslepki yérimida, bulaq yézisidinla nopusning 15% tutqun qilinip bolghan we ularning mutleq köpinchisi késilip bolghanidi.

Ashkarilinishiche, adil tursun 2016-yili qayta tekshürüshke duch kelgen we shu yili tutqun qilin'ghan. Toqquzaqtiki alaqidar saqchi xadimliri adil tursun heqqide melumat bérishni ret qildi, emma xadimlar, uning tutqunda ikenlikini inkar qilmidi.

Téléfonimizni qobul qilghan qeshqer shehiridiki bir saqchi xadimi, mudir adil tursunning ilgiriki ötküzgen atalmish bir xataliqi seweblik tutqun qilin'ghanliqini we bu xataliqining “Oqughuchilirigha Uyghurche gep qilish” ikenlikini delillidi. Emma, u adil tursunning tutulup ikki yildin kéyin 2018-yili késilgenlikini tilgha alghan bolsimu, emma uning késim mudditi we jaza ötewatqan türme heqqide melumat bermidi.

Pa'aliyetchi abduweli ayupning bayan qilishiche, u adil tursunning yette yilliq késilgenliki we shangxeydiki shinshow türmiside jaza mudditini ötewatqanliqini yéqinda ashkarilan'ghan shangxey mehbuslar tizimlikidin körgen.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet