Adriyan zénz "Kommunizimning ziyankeshlikige uchrighuchilarni xatirilesh küni" de Uyghurlar heqqide toxtaldi

Muxbirimiz irade
2019-11-08
Élxet
Pikir
Share
Print
London uniwérsitétida ötküzülgen yumilaq üstel söhbitide közge körün'gen mutexessislerdin gérmaniyelik adryan zénz ependi léksiye sözlimekte. 2018-Yili 2-iyul, london.
London uniwérsitétida ötküzülgen yumilaq üstel söhbitide közge körün'gen mutexessislerdin gérmaniyelik adryan zénz ependi léksiye sözlimekte. 2018-Yili 2-iyul, london.
Eziz Isa teminligen

Hörmetlik radiyo anglighuchilar, amérika prézidénti donald tramp 2017-yili tunji qétim sabiq sowét ittipaqining yimirilishining ot pilti'isi dep qarilidighan "Bolshéwiklar inqilabi" ning 100 yilliq xatire küni bolghan 7-noyabir künini amérikada "Kommunizimning ziyankeshlikige uchrighuchilarni xatirilesh küni" qilip békitken. Eyni waqitta uning bu qararni prézidént bolghandin kéyin xitaygha qilidighan tunji resmiy ziyariti aldida jakarlishi küchlük diqqet qozghighan. U shu qétimliq bayanatida "Ötken esir mabeynide dunyaning herqaysi jayliridiki kommunist hakimmutleq réjimler 100 milyondin oshuq kishining jénigha zamin boldi. Ularni ékispilatatsiye qildi, zulum qildi," dégen idi.

Amérika prézidénti donald tramp 2019-yilliq xatire künidimu mana bu noqtini tekitlep, amérikaning kommunizimdin ibaret bu yawuz réjimgha qarshi dawamliq küresh qilidighanliqini tekitlidi.

Bayanatta töwndikiler diyildi: "Bügün biz barliq insanlarning erkinlik, adalet we herbir kishining hayatigha yüksek derijide hörmet qilishni özining yadroluq eqidisi qilghan démokratik tüzüm asasidiki ténch we bayashat kélechekke érishishi üchün tirishidighanliqimizni yene bir qétim tekitlimekchimiz. . . Bu yilliq kommunizim ziyankeshlikige uchrighuchilarni xatirilesh küni del 'bérlin témi' örülgenlikining 30 yilliq xatire mezgilige toghra keldi. 1989-Yili 9-noyabir küni tolimu qeyser er we ayallar prézidént ronald réganning sözini riyalliqqa aylandurup, hakimmutleq réjimning simowli bolghan tamni örüsh arqiliq pütün dunyagha démokratiye we döletni qanun arqiliq idare qilishning her waqit bésim we mustebitlikning üstidin ghalip qilidighanliqini jakarlighan idi. Biz kishilik hoquq musapisidiki muhim burulush noqtiliridin bolghan bu weqeni tebriklesh bilen birge amérikaning shérikliri we dostliri bilen birlikte erkinlik otining pütün dunyadiki insanlargha ümid we purset béghishlaydighan mesh'eldek yalqundap turushi üchün dawamliq xizmet qilimiz." 

Biz bügün amérikadiki "Kommunizimning ziyankeshlikige uchrighuchilar fondi jem'iyiti" ning bu xatire kün munasiwiti bilen uyushturulghan pa'aliyetke qatnishish üchün washin'gtonda ziyarette boluwatqan gérmaniyelik tetqiqatchi, doktor adiriyan zénzni bu heqte ziyaret qilduq. Kommunizim ziyankeshlikige uchrighuchilarni xatirileshning néme üchün muhimliqini sorighinimizda u kommunizimning hélihem dawam qiliwatqan bir xewp ikenlikini bildürdi. 

Adriyan zénz töwendikilerni dédi: "Kommunizim peqet hakimiyette bolush bilenla qana'etlinip qalmaydighan hakimmutleq idiye bolup, u insanlarning idé'ologiye we étiqad sistémisini kontrol qilishni we uni yoqitishni nishan qilidu. Mana bu uning eng xeterlik teripi. Kommunizim peqetla bir déktator tüzüm emes. U herqandaq riqabetchi idiyeni zalimlarche yoq qilidighan bir sistéma. Shunga kommunizim dunyaning herqaysi yerliride oxshimighan idé'ologiyelerdin, oxshimighan dini étiqadlardin nurghunlighan kishilerge ziyankeshlik qilghan. Bu ziyankeshlikke uchrighuchilarni eslep turush intayin muhim, chünki kommunizim bu dunyada hélihem dawam qiliwatqan xewp. Xitaydiki xelqler, bolupmu Uyghurlar mana buning eng tipik misali." 

Melum bolushiche, dunyada hélihem her 5 kishidin biri kommunist we hakimmutleq tüzüm astida yashaydighan bolup, ularning mutleq köp qismi xitay kompartiyesi réjimi astida iken. Adriyan zénzning körsitishiche, xitay hökümiti teripidin Uyghurlargha qarita yurgüzüliwatqan hazirqi bu siyasetlerni hem uning kommunist idiyesining we shundaqla chong xitay milletchilikidin ibaret ikki xil idé'ologiyening netijisi iken.

U mundaq deydu: "Xitay tarixida xitaylar özini dunyaning merkizi, dep qarash we özini etraptiki bashqa milletlerdin yuqiri körüshtek bir uzun tarixiy en'enige ige. Assimlatisiyege a'it nurghun ötmüshi bar. Emma bügünki künde mana bu chong xitaychiliq idiyesi bilen kommunizimdin ibaret bu ikki idiye birliship ilgiri körülüp baqmighan bir weziyetni otturigha chiqiriwatidu. Shunga hazir shinjangda Uyghurlargha yürgüzülüwatqan balilarni ata-aniliridin ayrish qatarliq siyasetlerning ötkürlük derijisidin qarighanda, bu heqiqetenmu misli körülmigen asimlatsiye qilish siyasitidur." 

Adiriyan zénz ependi Uyghurlarning milliy medeniyiti, dini étiqadi we tarixiy medeniyet iznaliri xitay hakimiyiti teripidin qattiq buzghunchiliqqa uchrap, 2 milyon etrapida Uyghur, qazaq qatarliq yerlik milletler lagérlargha qamilip, ménge yuyushtin ötküzülüwatqan bir shara'itta gherb démokratik döletlirining erkinlik we démokratiyedin ibaret qimmet qarashliri üchün ornidin des turushi kéreklikini bildürdi.

U mundaq dédi: "Menche gherb démokratik döletliri xitay bilen 'perde arqisi déplomatiyesi' qilmay, uni ochuq-ashkare tenqidlishi kérek. Gherb döletliri yene yuz bériwatqanlar heqqide öz xelqini we axbarat sahesini melumat igisi qilishi kérek. Birinchi qedemde yenimu köp awaz chiqirishi kérek, ikkinchi qedemde bolsa Uyghur, qazaq qatarliq milletlerge qiliniwatqan bu zulumning éghirliqini nezerde tutqanda bu négizlik jaza tedbirlirini we qarshi tedbirlerni alidighan jiddiy bir peyttur." 

7-Noyabir küni amérika tashqiy ishlar ministirliqi we amérika "Kommunizim ziyankeshlikige uchrighuchilar fondi" qatarliq organlarmu ayrim-ayrim bayanat bérip, kommunist réjimdin xaliy bir dunya yaritishning muhimliqini tekitlidi.

Pikirler (0)
Share
Toluq bet