<meta "turan"="" "ölkishunasliq="" ,="" ablet="" alim="" bashliqi="" bilen="" bolup="" bölümining="" content="" ijadiy="" kamalof="" munasiwetler"="" name="twitter:description" uchrishish="" uchrishish"="" uniwérsitéti="" we="" xelq'ara="" yighinida="" ötti."=""/> <meta "turan"="" "ölkishunasliq="" ,="" ablet="" alim="" bashliqi="" bilen="" bolup="" bölümining="" content="" ijadiy="" kamalof="" munasiwetler"="" property="og:description" uchrishish="" uchrishish"="" uniwérsitéti="" we="" xelq'ara="" yighinida="" ötti."=""/> <meta "turan"="" "ölkishunasliq="" ,="" ablet="" alim="" bashliqi="" bilen="" bolup="" bölümining="" content="" ijadiy="" kamalof="" munasiwetler"="" name="description" uchrishish="" uchrishish"="" uniwérsitéti="" we="" xelq'ara="" yighinida="" ötti."=""/> Almutada tonulghan Uyghur tarixchisigha hörmet bildürüldi — Uyghur

Almutada tonulghan Uyghur tarixchisigha hörmet bildürüldi

Ixtiyariy muxbirimiz oyghan
2021-11-04
Share
Almutada tonulghan Uyghur tarixchisigha hörmet bildürüldi Tarix penlirining doktori, proféssor, "Turan" uniwérsitéti "Ölkishunasliq we xelq'ara munasiwetler" bölümining bashliqi ablet kamalof ependi söz qilmaqta. 2021-Yili 31-öktebir, almuta.
RFA/Oyghan

31-Öktebir küni almutada orunlashturulghan intérnét arqiliq "Alim bilen ijadiy uchrishish" yighinida tarix penlirining doktori, proféssor, "Turan" uniwérsitéti "Ölkishunasliq we xelq'ara munasiwetler" bölümining bashliqi ablet kamalof bilen uchrishish bolup ötti. Alimning 60 yashliq tewellutigha béghishlan'ghan mezkur uchrishishqa amérika, gérmaniye, rusiye, qirghizistan, türkiye, qazaqistan qatarliq memliketlerning alimliri, jem'iyetlik birleshmiler wekilliri, oqughuchilar, metbu'at xadimliri we bashqilar bolup, 40 qa yéqin adem qatnashti. Yighin qazaqistan xelqi assambléyesi, jumhuriyetlik Uyghur étno-medeniyet merkizi we uning almuta sheherlik shöbisi, "Turan" uniwérsitéti, r. Süléyménof namidiki sherqshunasliq instituti qarmiqidiki Uyghurshunasliq merkizi, qazaqistan Uyghur yashlar birliki teripidin uyushturuldi.

Ablet kamalof ependi(otturida) firansiyede Uyghurshunasliq heptilikide.
Ablet kamalof ependi(otturida) firansiyede Uyghurshunasliq heptilikide.

Yighin'gha bi'ologiye penlirining doktori, proféssor, jumhuriyetlik Uyghur étno-medeniyet merkizi qarmiqidiki alimlar kéngishining re'isi mesimjan wilyamof riyasetchilik qildi. U yighin qatnashquchilirini yighin tertipi bilen tonushturghandin kéyin Uyghur medeniyet merkizining almuta sheherlik shöbisining re'isi, tébbiy penlirining namzat doktori ebeydulla japarof we bashqilar tebrik sözliri bilen yighinni achti.

Andin "Alimning asasiy ilmiy-pédagogikiliq muweppeqiyetliri we ilmiy emgekliri" mawzusida tarix penlirining doktori, "Turan" uniwérsitétining proféssori ablet kamalof doklat qildi. U özining ilmiy pa'aliyiti we élan qilghan emgekliri heqqide qisqiche toxtaldi.

"Kesipdash heqqide söz" mawzusida doklat qilghan r. Süléyménof namidiki sherqshunasliq instituti qarmiqidiki Uyghurshunasliq merkizining rehbiri, tarix penlirining doktori, proféssor risalet kerimowa alimning ömür bayani we ilmiy-pédagogikiliq pa'aliyiti, qolgha keltürgen utuqliri heqqide tepsiliy toxtaldi.

Yighinda sözge chiqqan el-farabi namidiki qazaq milliy uniwérsitéti qipchaqshunasliq institutining mudiri, tarix penlirining doktori, akadémik bolat kumékof ablet kamalofning qazaqistan'ghimu, pütkül dunyaghimu yaxshi tonulghan alim bolushi bilen bir qatarda kichik pé'illiq, éghirbésiqliqqa oxshash insaniy xisletliri bilenmu köpchilikning hörmitige érishkenlikini bildürdi. U ablet kamalofning eyni waqitlarda rusiyening dangliq sankit-pétérburg sherqshunasliq institutining terbiyesini élip, hazir dunyagha tonulghan alim bolup yétilgenlikini alahide tekitlidi we uni tewelluti bilen semimiy tebriklidi.

Rusiye penler akadémiyesi sherqshunasliq institutining proféssori, tarix penlirining doktori aléksandir qadirbayéf qazaqistanda peqet üch xelq'ara derijilik xitayshunas alimni, yeni klara xafizowa, ablet kamalof we konstantin siroyéjkin tonuydighanliqini otturigha qoyup, mundaq dédi: "Siler bilisiler, hazir Uyghur xelqi üchün uning tarixiy wetinide eng paji'elik, mumkin hetta eng halaketlik waqitlar keldi. Shuning üchün bu xelqning xelq'ara derijide ishlewatqan wekilliri qattiq ösüwatidu. Men oylaymenki, Uyghur xelqi ablet kamalof oxshash ene shundaq aliy akadémiyelik derijidiki wekillirini saqlishi we mubareklishi lazim".

Rusiye penler akadémiyesi sherqshunasliq institutining chong ilmiy xadimi, tarix penlirining namzat doktori aléksandir wasilyéf ablet kamalofning ilmiy pa'aliyitini yuqiri bahalap, sherqshunasliq instituti kolléktipi hem uning mudiri alikbér alikbérow yollighan tebriknamisini tonushturdi: "Hörmetlik ablet qéyum oghli! rusiye penler akadémiyesi sherqshunasliq instituti kolléktipi sizni, körünerlik sherqshunas alimni tughulghan küni bilen chin yürektin tebrikleydu. Ilim dunyasigha sizning Uyghurlarning tarixi we medeniyiti boyiche tetqiqatliringiz yaxshi tonush. Siz Uyghurshunasliq ilmining muhim we az öginilgen mesililiri üstide ünümlük ishlewatisiz. Siz uzun yillar dawamida Uyghurlarning qedimiy we yéqin zaman tarixini tetqiq qilish boyiche ünümlük we aktip ishlep kéliwatisiz. Sizning chong hayat tejribingiz we Uyghurshunasliq, omumen Uyghurlar mesililirini chongqur bilishingiz we chüshinishingiz sizni sherqshunasliq ilmining tereqqiyatigha özlirining barliq küchini serp qiliwatqanlar sépige qoyidu. Sizning chong ilmiy-oqutquchiliq we ilmiy-teshkiliy pa'aliyitingiz sizning kesipdashliringizning we merkiziy asiya, yawropa döletliri, rusiye hem amérika jama'etchilikining sizge bolghan hörmet we abruyini teminleydu. Sizge mustehkem salametlik, bext, gheyret, xatirjemlik we ilmiy muweppeqiyetler tileymiz."

Radi'omiz ziyaritini qobul qilghan r. Süléyménof namidiki sherqshunasliq instituti qarmiqidiki Uyghurshunasliq merkizining rehbiri, tarix penlirining doktori, proféssor risalet kerimowa mundaq dédi: "Biz ablet qéyum oghli bilen az dégende 40 yil mabeynide tonush. Shu chaghda u institutni tamamlash aldida bizning qazaqistan penler akadémiyesi tilshunasliq institutining Uyghurshunasliq bölümige ishqa orunlishish üchün kelgen idi. Men shu yerde ishlewatattim. Ablet peqet institut rehberliginila emes, shundaqla, biz, yash xadimlarni, birdinla mehliya qiliwaldi. Biz teyyarliqi zor, bilimlik, iqtidari yuqiri hem munasiwettimu illiq yash yigitni körduq. Uyghurshunasliq bölümide, kéyin on yil dawamida penler akadémiyesi Uyghurshunasliq institutining tarix bölümide bille xizmet qilduq. Hazir bolsa, r. Süléyménof namidiki sherqshunasliq instituti Uyghurshunasliq merkizide yene bille ishlep kéliwatimiz.

Ablet sherq we gherb tillirini heyran qalarliq derijide özleshtüretti. U aspiranturida oquwatqan peytide némis tilini öginishke kirishti. Köp ötmeyla qiyin ilmiy metinlerni terjime qilalaydighan derijige yetti. U xitay we in'gliz tilidin tashqiri, chet'ellik tetqiqatchilar bilen ishlesh üchün hajet bolghan ereb, némis, firansuz tillirinimu biletti. Abletning türkshunasliq boyiche namzatliq ishining rehbiri we ustazi lénin'gradliq alim sérgéy klyashtorniy boldi. Xitayshunasliq boyiche ustazi tang dewrining ataqliq mutexessisi, proféssor léw ménshikow idi. U shundaqla qedimiy xitay tilini ataqliq tilshunas sérgéy yaxontoftin ögen'gen.

Risalet kerimowa ablet kamalofning intayin tirishchan, közligen meqsitige da'im yételeydighan, öz ishini yaxshi köridighan heqiqiy alim ikenlikini tekitlidi.

Ziyaritimizni qobul qilghan abay namidiki qazaq milliy pédagogika uniwérsitétining chong oqutquchisi, filologiye penlirining namzat doktori sha'irem baratowa xanim mundaq dédi: "Ablet kamalofning tewellutigha béghishlan'ghan mezkur uchrishish intayin mezmunluq we aliy derijide ötti dep oylaymen. Chünki uninggha bolupmu chet'ellerdin, jümlidin amérikadin gülnisa nezerowa, türkiyedin meghpiret kamal, qirghizistandin ekperjan ba'udunof, rusiyedin aléksandir qadirbayéf, shundaqla klara xafizowa, ashirbék muminof oxshash meshhur qazaqistanliq alimlar qatnashti. Shexsen men yighindin ablet kamalof toghriliq köp we bay melumutlarni aldim hem uning heqiqetenmu dunyagha tonulghan alim ikenlikige köz yetküzdüm. Yighinda alimning ilmiy pa'aliyitidin tashqiri Uyghur medeniyet merkezliri wekilliri uning jem'iyetlik ishliri heqqidimu yaxshi geplerni qildi we aliy tileklirini bildürdi."

Igilishimizche, ablet kamalof 1961-yili Uyghur élining ghulja shehiride dunyagha kelgen. A'ilisi bilen 1963-yili qazaqistan'gha köchüp chiqip, almuta shehirige orunlashqan. U ottura mektepni tamamlap, tashkent dölet uniwérsitéti sherqshunasliq fakultétining xitay bölümige oqushqa chüshidu. 1984-Yili mezkur bilim dergahini ela bahagha püttürüp, almutagha qaytip kélip, qazaqistan penler akadémiyesi tilshunasliq instituti qarmiqidiki Uyghurshunasliq bölümide, andin Uyghurshunasliq institutida ishligen. Ablet kamalof rusiye penler akadémiyesi sherqshunasliq institutining lénin'grad, yeni hazirqi sankit-pétérburg bölümining aspiranturiyesini tamamlighan. U 1990-yili léninngradta "Mongghuliyediki Uyghur qaghanliqi (744-840-yillar)" mawzusida namzatliq dissértatsiye yaqlap, tarix penlirining kandidat doktori, andin 2008-yili almutada "Tang impériyesidiki türkler we iranliqlar (618-907-yillar)" mawzusida doktorluq dissértatsiye yaqlap, doktor derijisini aldi.

Ablet kamalof "Qedimiy Uyghurlar. 8-9-Esirler", "Tang impériyesidiki türkler we iranliqlar (618-907-yillar)", "Qazaqistan Uyghurliri", "Qazaqistan tungganliri", "Ottuz oghul ijtima'iy instituti: tarixi we hazirqi zaman" qatarliq 7 monografiye we kolléktipliq monografiyelerning, 350tin oshuq ilmiy we ilmiy ammibabliq maqalilerning aptori. Uning ilmiy emgekliri sabiq sowét jumhuriyetliride, shundaqla en'gliye, yaponiye, gérmaniye, wégriye, polsha, türkiye, hindistan oxshash memliketlerde élan qilin'ghan. U köpligen jumhuriyetlik we xelq'ara ilmiy layihilerning rehbiri, shundaqla her xil derijidiki ilmiy muhakime yighinlirining uyushturghuchisi.

Ablet kamalof dunyadiki yétekchi ilmiy merkezlerde, shuning ichide washin'gton, oksford, indi'ana uniwérsitétlirida, firansiyening insan toghriliq pen öyide tetqiqatlar yürgüzgen. U amérika merkiziy asiyani tetqiq qilish boyiche jem'iyitining bashqarma ezasi, merkiziy asiyani tetqiq qilish boyiche yawropa jem'iyitining prézidénti. Ablet kamalof hazir r. Süléyménof namidiki sherqshunasliq instituti Uyghurshunasliq merkizining bash ilmiy xadimi, "Turan" uniwérsitétining proféssori xizmitini atqurmaqta.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet