"Alma" Uyghur mejburiy emgekni toxtitishni meqset qilghan qanun layihesige qarshi turmaqtiken

Muxbirimiz nur'iman
2020-11-24
Share
alma-apple-xitayda.jpg Maska taqiwalghan bir xitay ayalning alma dukinining aldidin ötüp kétiwatqan körünüshi. 2020-Yili 4-féwral, béyjing.
AP

20-Noyabir "Washin'gton pochtisi géziti" de "Alma shirkiti xitaydiki mejburiy emgekni toxtitishni meqset qilghan qanun layihesige qarshi turmaqta" serlewhilik bir parche maqale élan qilghan.

Maqalide déyilishiche, amérika parlaméntida xizmet qilidighan, salahiyitini ashkarilashni xalimighan ikki xizmetchining bildürüshiche alma shirkiti "Uyghur mejburiy emgikining aldini élish qanun layihisi" diki amérika shirketlirining Uyghur mejburiy emgikini ishletkenliki üchün jawabkarliqi sürüshtürülidighan muhim maddilarning yolgha qoyulushini tosushqa urun'ghan.

U xizmetchilerning éytishiche, "Alma" shirkiti "Uyghur mejburiy emgikining aldini élish qanun layihesi" ge qarshi chiqqan nurghun shirketlerning biri iken. Ular "Alma" shirkitining emeldin qaldurushni yaki özgertishni telep qilghan "Uyghur mejburiy emgikining aldini élish qanun layihesi" diki konkrét belgilimiler toghrisidiki tepsilatlarni ashkarilashni ret qilghan.

Radi'omiz "Alma" shirkitining munasiwetlik bölümi bilen alaqilishishke tirishqan bolsaqmu téléfonlar élinmidi. "Alma" shirkitining néme üchün kishilik hoquqni éghir derijide depsende qilishning aldini alidighan "Uyghur mejburiy emgikining aldini élish qanun layihisi" ge qarshi chiqqanliqi we konkrét qaysi maddilirigha qarshi chiqqanliqi heqqide sorap yazghan éléktronluq xétimizgimu jawab qayturmidi.

Melum bolushiche "Uyghur mejburiy emgikining aldini élish qanun layihisi" amérika shirketlirining Uyghur rayonini asas qilghan türmidiki yaki emgek lagérliridiki kishilerning mejburiy emgek küchidin ishlepchiqirilghan mehsulatlarni import qilmasliqqa kapaletlik qilishni telep qilidighan maddilar orun alghaniken.

Maqalide "Alma" shirkitining zor derijide xitaydiki éléktronluq mehsulatlarni qurashturush shirketlirige tayinidighanliqi, kishilik hoquq doklatlirida xitaydiki "Alma" shirkitining teminlesh zenjiride Uyghur mejburiy emgek küchi ishlitilgen ehwallarning éniqlan'ghanliqi tekitlen'gen.

Amérikadiki "Uyghur herikiti teshkilati" bu heqte mexsus bayanat élan qilghan bolup, bayanatta "Alma" shirkitining heqiqiy muddi'asini ashkarilap, uning insaniy exlaqqa yat heriket qiliwatqanliqini eyibligen. Ular yene: "'alma' shirkitining bu heriketliri amérikining qimmet qarishigha, shundaqla insaniyetning qimmet qarishigha pütünley zit" ikenlikini tekitligen.

"Uyghur herikiti teshkilati" ning alaqe ishliri diréktori juli milsap xanim mundaq dédi: "Biz bu bayanatni élan qilish arqiliq keng ammining diqqitini tartishni meqset qilduq. Nurghun teshkilat we organlar 'Uyghur mejburiy emgikining aldini élish qanun layihesi" ni yolgha qoydurush üchün tirishti. Méningche köpinche shirketler, xéridarlar diqqet qilmisila mes'uliyettin qéchish yolini tallaydu. Shunga biz qanuni yol bilen shirketlerni 'Uyghur mejburiy emgiki'ning aldini élishqa chaqirish bilen bir waqitta, xéridarlargha néme ishlarning boluwatqanliqini chüshendürüsh nahayiti muhim dep qaraymiz. Bolupmu hazirqi mezgil bayramliq mal sétiwélishning yuqiri dolquni qozghiliwatqan mezgil. Mushu pursette xéridarlargha sétiwalghan bayramliq sowghiliri arqiliq emeliyette némilerni keltürüp chiqirishqa yardem qilghanliq we némini qollighanliq bolidighanliqini bildürüsh kérek."

Maqalide körsitilishiche, "Alma" shirkitining bash ijra'iye diréktori tim kuk bu yil iyuldiki amérika parlaméntida ötküzülgen yighinda "Alma" shirkitining teminlesh zenjiridiki mejburiy emgekke yol qoymaydighanliqini bildürgen bolup, u mundaq dégen: "Mejburiy emgek yirginchlik. Shirkitimiz buninggha yol qoymaydu. Eger ashundaq ehwal bayqalsa teminligüchi terep bilen munasiwetni toxtitimiz".

Awstraliye istratégiyelik siyaset tetqiqat ornining marttiki doklatida Uyghur rayonidin xitayning ichkiri ölkiliridiki karxanilirida ishlesh üchün yötkelgen kishilerning "Alma" shirkitini teminlesh zenjiridiki ishlepchiqirish shirketlirige baghlinishliq ikenlikini ilgiri sürgen idi. Doklatta yötkelgen ishchilarning mejburlan'ghan bolushi mumkinliki otturigha qoyulghanidi.

Doklatta yene 2017-yili xitay hökümiti 1000 din 2000 giche Uyghurni "O-film" igidarchiliqidiki zawutida ishleshke yötkigen. Bu "Alma" shirkitining ayfon téléfon kamérasini yasaydighan zawut iken.

"Washin'gton pochtisi géziti" "Alma" shirkiti heqqidiki bu xewerni élan qilghandin kéyin, amérikadiki Uyghur herikiti teshkilati, Uyghur kishilik hoquq qurulushi, Uyghur amérika birleshmisi qatarliq teshkilatlar "Alma" shirkitining "Uyghur mejburiy emgikining aldini élish qanun layihesi" diki maddilargha qarshi chiqish arqiliq xitaydiki mejburiy emgekni qollighanliqini eyiblidi.

Uyghur kishilik hoquq qurulushining tetqiqatchisi zubeyre shemsidin xanim mundaq dédi: "Uyghur kishilik hoquq qurulushi 'alma' shirkitining bu qilimshini eyibleymiz. Chünki dangliq, chong markilaning hemmisi majburi'i emgekning qanun'gha xilap ikanlikini bilidu we bilishi kérek. Özliri. Imza qoyghan xelq'araliq qanunlargha emel qilishi kérek. Majburi'i qul emgiki arqiliq ishlepchiqirilghan mallar arqiliq pul tipish bu insaniyetke qarshi jinayetke shérik bolghanliq."

Dunyaning bashqa jaylirdimu "Alma" shirkitining "Uyghur mejburi'i emgikining aldini élish qanun layihesi" diki maddilargha qarshi chiqish qilmishigha qarshliqlar kötürülgen.

24-Noyabir awstraliye, kwénislend uniwérsitéti oqughuchisi, aktip pa'aliyetchi diriw pawlow "Xongkong xelq'ara birleshmisi" ning ezaliri bilen birliship birsbeyindiki "Alma" dukanlirida "'alma' Uyghur qul emgikidin paydiliniwatidu, 'alma' Uyghur irqiy qirghinchiliqidin payda éliwatidu" dégen plakatlarni kötürüp namayish qilghan. Hetta ijtima'iy tartqularda "'alma'gha Uyghur qul emgikini ishlitishni toxtiting, deng" namliq muraji'etname bashlighan.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet