Amérika tamozhna we chégra qoghdash idarisi musadire qilghan 13 tonna chach mehsulati heqqide so'allirimizgha jawab berdi (1)

Muxbirimiz gülchéhre
2020-07-08
Share
mejburiy-emgek-yalghan-chach-lager-1.jpg Uyghur rayonidiki xitay lagér tutqunlirining chachliri we yaki lagérdikilerni mejburiy emgekke sélish arqiliq ishlep chiqirilghan yalghan chach. 2020-Yili 1-iyul, nyu-york.
AP

Amérika hökümiti musadire qilghan 13 tonna chach mehsulati üstidin DNA tekshürüshige ijazet bermekchi

Uyghur diyaridiki lagér mehbuslarning chachliri mejburiy késilip, xitay chach mehsulatliri zawutlirining teyyar xam eshyasi boluwatqanliqi heqqide köpligen melumatlar otturigha chiqiwatqan bir peytte ötken hepte, yeni 1-iyul küni nyu-york shtatliq tamozhna we chégra qoghdash idarisi xitaydin kelgen 13 tonna, 800ming dollar qimmitidiki chach mehsulatlirini musadire qilghan idi. Radiyomiz amérika tamozhna we chégra qoghdash idarisining bu chach mehsulatlirini qandaq bir terep qilmaqchi boluwatqanliqi heqqide éniq jawab élish üchün bu heqte éniqlash élip bardi. Mezkur organning ijra'iye yardemchi komissari brénda sims muxbirimiz gülchéhrening so'allirigha tepsiliy jawab berdi.

So'al: amérika tamozhna we chégra qoghdash idarisi musadire qilghan bu 13 tonna chachtin yasalghan buyumlarni qandaq bir terep qilmaqchi, kéyinki qedem néme?

Jawab: bu chach mehsulatlirining amérikagha kirginide tutup qélinishi, amérika tamozhna we chégra qoghdash idarisi iyunda tarqatqan ijra qilish herikitining netijisi hésablinidu. Bu "Tutup qélish, qoyup bérish buyruqi" dep atilidighan bolup, 17-iyun chiqirilghan.

Mezkur buyruqta asasen bu buyruqta sherhlen'gen alahidiliklerge chüshidighan herqandaq yüklerni tutup qélish telep qilin'ghan. Bu biz tilgha éliwatqan yükler néwark portigha kelgende, biz uni toxtattuq we uningdiki mallarghila emes, belki bu yükler yétip kélishtin ilgiri bizge yollan'ghan yük heqqidiki matériyallargha qarap chiqtuq. Biz uning "Tutup turush, qoyup bérish buyruqi" da teswirlen'gen alahidiliklerge chüshidighanliqini bayqighandin kéyin, uni tutup turush astigha alduq. Bu ehwalda, biz emdi bu mehsulatlar üstidin laboratoriyilik tekshürüshlerni öz ichige alghan tekshürüshlerni élip barimiz. Shuning bilen bir waqitta, bu mehsulatlarni import qilghuchigha mezkur mehsulatlarning mejburiy emgek bilen chétishliqi yoqluqini ispatlishi üchün 90 kün möhlet bérimiz. Eger ular 90 künlük möhlette yéterlik matériyallarni tapshurmisa, biz bu mallarni musadire qilip, ularni köydürüwétimiz.

So'al: xitayning 30 din artuq chach mehsulatliri shiketlirining-2017 yilidin buyan Uyghur diyarigha köchüp kirgenliki melum, bu qétim siler musadire qilghan chach mehsulatlirining marka namliri heqqide uchur bilen temin ételemsiz?

Jawab: hazir bu musadire buyumlirining markilirini ashkarliyalmaymen. Emma bu heqte "Tutup qélish, qoyup bérish" buyruqida körsitilginidek, bu buyumlarning esli ishlepchiqarghuchisining "Méyshin" shirkiti ikenliki heqqide cheklik uchur bilen temin ételeymen. Bu heqte bizning tor bétimizdin yenimu tepsiliy melumatlargha ige bolalaysiz.

So'al: siz bu chach mehsulatlar üstidin yenimu ilgiriligen halda laboratoriyelik tekshürüshi élip bérilidighanliqini tekitlep öttingiz, undaqta, musadire qilin'ghan chach mehsulatlirigha DNA tekshürüshi élip bérip, ularning Uyghurlargha tewe ikenlikini jezmleshtürgili bolamdu?

Jawab: bizmu shuninggha ishinimiz. Hazirqi qedem basquchlirining biri, bu chachlarning sün'iy talaliq chach yaki adem chéchidin yasalghanliqini ayrip chiqish. Amérika tamozhna we chégra qoghdash idarisi buni royapqa chiqirish üchün sirttiki mexsus tekshürüsh organliri bilen hemkarlishishi kérek. Emma, DNA ning qaysi étnik guruppigha tewe ikenlikini tekshüreleydighan yaki tekshürelmeydighanlimiz heqqide éniq bir nerse déyelmeymen.

‏So'al: undaqta, bu xil DNA tejribisi élip baralaydighan mutexessisler yaki kishilik hoquq organlirining bu chach mehsulatliri üstidin tekshürüsh élip bérishigha ijazet béremsiler?

Jawab: buni tekshüridighan kishilik hoquq organliri emes, belki bu xildiki tekshürüsh salahiyiti bérilgen laboratoriyeler bolushi kérek.

Möhterem radiy anglighuchilar, amérika dölet xewpsizliki komitétining bayanatchisi jon ulliyot ötken hepte axbaratlargha eger bu 13 tonna chach mehsulati rastinila bir milyondin artuq Uyghur tutqun qamalghan jaza lagérlirigha munasiwetlik bolup qalsa, bu xitay kompartiyesining rayondiki basturush siyasitining chektin ashqanliqini körsitidighanliqini bildürgen idi. U sözide yene xitayning bu mesilide dunya jama'etchilikige jawab bérishi kéreklikini tekitligen. Amérika tamozhna we chégra qoghdsh idarisining ijra'iye yardemchi komissari brénda simisning jawabliridin xotendin amérikigha kirgüzülgen "Méyshin" chach mehsulatliri üstidin DNA tekshürüshi élip bérilidighanliqi jezimleshti.

Amérika tamozhna we chégra qoghdash idarisi xadimliridin énqlishimizgha qarighanda, laboratoriyelik tekshürüsh we DNA netsijige érishish üchün bir qanche hepte waqit kétidiken.

Brénda simis bilen ötküzgen mexsus söhbet xatirisining dawamini kéyinki programmimizda diqqitinglargha sunimiz.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.