Америка мусапирларни қобул қилиш программисиға уйғурларниңму дахил қилиниши тәләп қилинди

Мухбиримиз әркин
2021-02-11
Share
Америка мусапирларни қобул қилиш программисиға уйғурларниңму дахил қилиниши тәләп қилинди Америка хәлқара диний әркинлик комитети 10-феврал күни гуваһлиқ йиғини өткүзди. 2021-Йили 10-феврал.
uscirf.gov

Америка хәлқара диний әркинлик комитети 10-феврал гуваһлиқ йиғини өткүзүп, хәлқара мусапирлар вәзийити, американиң мусапирлар сиясити, мусапирлиққа қобул қилиш, сиясий панаһлиқ тилигүчиләрниң рәсмийәт ишлирида сақлиниватқан мәсилиләр тоғрисида көчмәнләр тәшкилатлириниң, сабиқ америка һөкүмәт әмәлдарлириниң тәклип-пикирлирини аңлиди. "диний зиянкәшликтин қачқан мусапирлар" намлиқ гуваһлиқ бериш йиғинида, американиң мусапирларни қобул қилиш программисиға уйғурларниңму дахил қилиниши, уйғур сиясий панаһлиқ тилигүчилириниң рәсмийәтлириниң тезлитилиши тәләп қилинди.

Йиғинда "дуняви қутқузуш" намидики хәлқара християн инсанпәрвәрлик тәшкилатиниң муавин рәиси җенний яң, дунядики мусапирларниң хели зор салмиқиниң диний етиқади сәвәблик зиянкәшликкә учриғанлар икәнлики, буларниң ичидә уйғурларниңму барлиқини билдүрди. У мундақ дәйду: "дуня миқясида 340 милйондин артуқ християн диний етиқади сәвәблик еғир зиянкәшликкә дуч кәлди. Башқа аз санлиқ диний топларму охшаш тәһдиткә дуч келиватиду. Бу бермалиқ роһингаларни вә хитайдики уйғурларниму өз ичигә алиду."

Җенний яңниң қәйт қилишичә, байдин һөкүмити өзиниң мусапирларни қобул қилишни көпәйтиш пиланиға әмәл қилиши кәрәк икән. Җенний яң "дөләт мәҗлиси вә һөкүмәтниң мусапирларни орунлаштурушқа тәйярлиқ қилиши вә йолға қоюшиниң муһим қәдими, мусапирларниң юқири санлиқ чекини көпәйтиш, американиң бурунқи мусапир қобул қилиш нисбитини әслигә кәлтүрүп, америка мусапир программисиниң чәт әлдики рәсмийәт хизмити, дөләт ичидики мусапирларни орунлаштуруш иқтидарини қайта қуруш вә қоллаштур," деди.

Йиғинда йәнә йәһудий көчмәнләр ярдәм җәмийитиниң рәиси, қошумчә иҗраийә директори марк хетфелд гуваһлиқ берип, американиң 2021-йиллиқ хамчот пиланида ирақ вә сүрийәлик аз санлиқ милләтләрни, уйғур вә роһинга мусапирлирини орунлаштурушни күчәйткәнликини қарши алидиғанлиқини билдүрди.

Марк хетфелд мундақ дәйду: "биз президент җидди әһвал буйруқиниң 2021-йиллиқ малийә хамчот пиланида ташқий ишлар министирлиқиниң америка пуқралиқ вә көчмәнләр хизмити идариси вә б д т мусапирлар мәһкимиси билән мәслиһәтлишип, болупму ирақ, сүрийәдин кәлгән диний, етник аз санлиқ милләтләрни, хитайдин кәлгән уйғурларни, бермадин кәлгән роһингаларни орунлаштурушни күчәйтидиғанлиқини қарши алимиз."

Бирақ марк хетфелдниң қаришичә, америкида нурғун мусапир вә сияси панаһлиқ илтимаслириниң йиғилип кетиши американиң бузулған көчмәнләр системисиға четишлиқ икән. У: "америкида мусапирларни орунлаштуруш вә панаһлиқ ишлири американиң бузулған көчмәнләр системисиға четишлиқ. Буни ислаһ қилишниң вақти өтүп кәтти. Һазир көчмәнләр сотида бир милйон 300 миң дело йиғилип қалди. Бу нурғун сияси панаһлиқ илтимаслирини өз ичигә алиду. Һазир ана вәтәнниң бихәтәрликини қоғдаш министирлиқида йиғилип қалған 600 миңға йеқин мусбәт панаһлиқ делоси бар," деди.

Мәлум болушичә, һазир дуня миқясида 80 милйон адәм юрт-макансиз қалған. Йиғинда америка хәлқара диний әркинлик комитетиниң комиссари нури түркәл, хәлқара җәмийәтниң сияси пайда вә сияси мәнпәәтни, дәп 80 милйон адәмниң макансиз қелишиға йол қойғанлиқини тәнқид қилди.

У мундақ дәйду: "хәлқара җәмийәт йеқинқи 10 йил ичидә йәзидиләр, роһингалар вә уйғурларға қарши 3 ирқий қирғинчилиқ һәркитигә шаһит болди. Мана бу 80 милйон инсанниң макансиз қелишиниң сәвәби болуп, хәлқара җәмийәт буни һәл қилмиди. Сияси пайда вә сияси мәнпәәт, сиясәтчиләрниң қарши һәрикәт қилмаслиқи буниңға йол ачти. Һәтта һазирму дуня ирқий қирғинчилиқ елип бериватқан хитайдәк дөләт билән сода қиливатиду."

У америкадики уйғур сияси панаһлиқ тилигүчилириниң әһвали һәққидә тохтилип, уйғурларниң панаһлиқ илтимаслириниң кечикип кетиватқанлиқи, американиң уйғур мусапирлирини тәкшүрүш басқучиниң җиддий мәсилиләргә дуч келиши мумкинлики, чүнки уйғур мусапирлириға алақидар нурғун кәмситиш характерлик учурларниң барлиқи, бундақ кәмситиш характерлик учурларни қандақ һәл қилиш керәкликини сориди.

Нури туркәл мундақ деди: "уйғурлар юрт-макансиз мусапирлар, дәп қарилидиған бундақ түрдики мусапирлар әмәс. Хитай уларниң юртидин айрилишиға йол қоймайду. Йеқинқи 4 йил мабәйнидә мусапир болғанлар йоқ. Улар буниңдин бурун айрилғанларниму өзиниң дипломатик, иқтисадий тәсир күчини ишлитип қайтуруп кәлгән. Нурғун кишиләрниң қазақистан, тайланд, камбоджа, мисирдин қайтуруп келингәнликини күрдуқ. Бу әһвалда бизниң тәкшүрүш басқучимиз җиддий мәсилиләргә дуч келиши мумкин. Чүнки уйғурларға алақидар кәмситиш характерлик учур бәк коп."

Нури түркәлниң кәмситиш характерлик учурларни қандақ бир тәрәп қилиш һәққидики соалиға америка нупус вә көчмәнләр идарисиниң сабиқ башлиқи леон родрегуз җавап берип, мундақ диди: "кәмситиш характерлик учурларни қандақ һәл қилиш мәсилисигә кәлсәк, нөвәттә биз кәмситиш характерлик учур дегәнниң қандақ мәнигә келидиғанлиқини қайта қарап чиқиш басқучида туруватимиз. Бәлким биз гуманлиқ учурларни бир тәрәп қилғанда бу хил учурлар гуман вә диққәтни қозғиши мумкин. Бирақ униң сизиқтин һалқип кетиши натайин."

Леон розрегуз йәнә нури түркәлниң "қандақ амил сиясий панаһлиқ илтимаслириниң кечикишигә сәвәб болиду, бу әһвалда қандақ қилиш керәк?" дегән соаллиға, әң узун кечикишниң көчмәнләр идариси учурдики кәмтүклик түпәйли қарар беришкә амалсиз қалғанда йүз бәридиғанлиқи билдүрди.

У мундақ дәйду: "бәлким әң узун кечикишкә биз мусапир қобул қилиш көпәйгән вақитларда, шәхсләр мәсилини инкарму қилмиған, етирапму қилмиғанда шаһит болимиз. Буниңда қилчилик бир учур билән пүтүнләй гунаһсиз болуп чиқидиған адәмләр болиду. Бирақ толуқ ишәнч қилалмиғанлиқи учун қарар берәлмәйдиған әһвал йүз бериду. Бу әһвалларда биз бу делоларни қандақ қилишни ойлишип қалимиз. Чүнки бу бир аз гуманлиқтәк туюлуп, һечким қарар қилалмайду. Бу әһвалда делони қайта тәкшүрүп чиқимиз."

Мәзкур гуваһлиқ йиғини президент байден 4-феврал американиң мусапирларни қобул қилишни көпәйтидиғанлиқи, 2021-йили 62 миңға, 2022-йиллиқ пиланда 125 миңға йәткүзүлидиғанлиқини елан қилип, арқидинла өткүзүлгән. Американиң мусапир қобул қилиши 2020-йили 15 миңға чүшүп қалған болуп, бу җәрянда сиясий панаһлиқ тилигүчиләрниң, хусусән уйғур панаһлиқ тилигүчилириниңму панаһлиқ рәсмийити астилап кәткән. Нурғун панаһлиқ тилигүчиләр өзлириниң сөһбәткә чақирилишини яки панаһлиқ илтимасиниң җавабини сақлап кәлмәктә.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт