Amérika konsulxanisi uyushturghan söhbette Uyghurlarning kimlikini qandaq qoghdap qélish toghrisida muzakire élip bérilghan

Enqeredin ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim teyyarlidi
2024.06.11
almuta-amerika-konsulxanisi-roshen-ablikim-1 “Uyghur herikiti teshkilati” ning rehbiri roshen abbas xanim we “Uyghur tetqiqat merkizi” ning diréktori abdulhakim idris ependi amérikaning almuta konsulxanisida uchrishish élip bardi. 2024-Yili 8-iyun.
RFA/Erkin Tarim

Amérikaning almuta konsulxanisida bolghan uchrishishta Uyghur tili we Uyghur kimlikini qoghdap qélish mesilisi muzakire qilin'ghan.

Qazaqistanning almuta shehiride pa'aliyetlirini dawam qilduruwatqan Uyghur herikiti teshkilatining rehbiri roshen abbas xanim we Uyghur tetqiqat merkizining diréktori abdulhakim idris ependi, 8-9-iyun künliri qazaqistanning almuta shehiride turushluq amérika konsulxanisining sariyida uchrishish élip bérip, Uyghurlarning tilini we milliy kimlikini qoghdap qélish mesilisini muzakire qilghan. Bu söhbetke d u q ning bash meslihetchisi qehriman ghojamberdi, we almutidiki wekili erkin exmet ependi, qazaqistandiki Uyghur ziyaliyliri we jama'et erbablirimu ishtirak qilghan.

Amérikaning almuta konsulxanisida élip bérilghan söhbet yighinidin körünüsh. 2024-Yili 8-iyun.
Amérikaning almuta konsulxanisida élip bérilghan söhbet yighinidin körünüsh. 2024-Yili 8-iyun.
RFA/Erkin Tarim

Qazaqistanning almuta shehiridin ziyaritimizni qobul qilghan Uyghur tetqiqat merkizining diréktori abdulhakim idris ependining bayan qilishiche, bu uchrishishlarda Uyghurlar duch kéliwatqan paji'elerge qandaq taqabil turush, bolupmu Uyghur tilini shundaqla ana tildiki ma'aripni qandaq qoghdap qélishning emeliy qedemlirini bésish üchün némilerni qilish kérekliki toghrisida muzakiriler élip bérilghan. U, bizge aldi bilen bu uchrishish toghrisida melumat bérip mundaq dédi: “Bizning qazaqistan ziyaritimiz jeryanida 8-iyun küni qazaqistandiki amérika konsulxanisining sariyida söhbet yighini ötküzduq. Söhbet yighinimizda bundin kéyin némilerni qilalaymiz? dégen témida muzakire élip barduq. Buningda birinchisi qazaqistandiki Uyghur mekteplirini qandaq qilip küchlendüreleymiz? bu mekteplerde in'glizche, rusche derslerni tesis qilish arqiliq, oqughuchilarning yaxshi uniwérsitétlargha ötüshini qandaq emelge ashuralaymiz. Qisqisi Uyghur tilini qandaq qilip qoghdap qalalaymiz. Bu heqte söhbet élip barduq. Ikkinchisi xitayning ottura asiya döletliride, bolupmu Uyghurlar arisida tetür teshwiqatlarni kücheytiwatqanliqini, buninggha qarshi qandaq qilip, gherb elliride chiqiwatqan xewerlerni Uyghur, rus we qazaq tillirigha terjime qilip tarqitalaymiz? bu toghriliq muzakire élip barduq.”

“Hedem nede?” namliq höjjetlik filim qazaqistandiki Uyghur jama'itige körsitish murasimida “Uyghur herikiti teshkilati” ning rehbiri roshen abbas xanim sözlimekte. 2024-Yili 9-iyun, almuta.
“Hedem nede?” namliq höjjetlik filim qazaqistandiki Uyghur jama'itige körsitish murasimida “Uyghur herikiti teshkilati” ning rehbiri roshen abbas xanim sözlimekte. 2024-Yili 9-iyun, almuta.
RFA/Erkin Tarim

Bir milletning tilini, milliy kimlikini qoghdap qélishta edebiyat-sen'etning roli intayin muhim. Mezkur söhbet yighinida Uyghur edebiyati we sen'et ijadiyitini qandaq qilip kücheytish toghrisidimu muzakire élip bérilghan. Abdulhakim idris ependi bu heqte toxtaldi.

Bu söhbet yighinigha ishtirak qilghan dunya Uyghur qurultiyi aliy meslihetchisi qehriman ghojamberdi ependi téléfon ziyaritimizni qobul qilip, söhbet yighinida özining qazaqistan Uyghurlirigha wakaliten amérika tashqi ishlar ministirliqigha rehmet éytqandin kéyin Uyghurlarning teleplirini otturigha qoyghanliqini bildürdi.

“Hedem nede?” namliq höjjetlik filim qazaqistandiki Uyghur jama'itige körsitish murasimida “Uyghur tetqiqat merkizi” ning diréktori abdulhakim idris ependi sözlimekte. 2024-Yili 9-iyun, almuta.
“Hedem nede?” namliq höjjetlik filim qazaqistandiki Uyghur jama'itige körsitish murasimida “Uyghur tetqiqat merkizi” ning diréktori abdulhakim idris ependi sözlimekte. 2024-Yili 9-iyun, almuta.
RFA/Erkin Tarim

Uyghur herikiti teshkilatining rehbiri roshen abbas xanimning bildürüshiche, ottura asiya türkiy jumhuriyetliride Uyghur qirghinchiliqini her xil tillarda anglitish nahayiti muhim iken. Amérika tashqiy ishlar ministirliqining qollishi bilen “Hedem nede?” namliq höjjetlik filim 9-iyun küni qazaqistandiki Uyghur jama'itige körsitilgen. Roshen abbas xanim qazaqistandiki pa'aliyetlerning muweppeqiyetlik ötkenlikini, bundin kéyin némilerni qilish toghrisida qazaqistandiki Uyghurlar bilen hempikir bolghanliqini tekitlidi.

Mutexessisler xitayning tesiri künsayin küchiyiwatqan ottura asiya türkiy jumhuriyetliride Uyghur qirghinchiliqini anglitishning intayin muhim ikenlikini ilgiri sürüshmekte.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.