Amérika hökümiti Uyghur diyaridiki mejburiy emgekke chétishliq yéngi höjjet tarqatti

Muxbirimiz eziz
2020-07-02
Élxet
Pikir
Share
Print
Amérika hökümiti tarqatqan Uyghur diyaridiki mejburiy emgekke chétishliq yéngi höjjetning tordiki nusxisi.
Amérika hökümiti tarqatqan Uyghur diyaridiki mejburiy emgekke chétishliq yéngi höjjetning tordiki nusxisi.
state.gov

Xitay hökümiti Uyghurlar diyaridiki lagérlar heqqide xelq'araning zor bésimigha duch kelgenliktin ötken yilidin bashlap lagér mehbuslirining "Kespiy terbiyelesh" ni tamamlighandin kéyin "Jem'iyet qoynigha qaytip kelgenliki" ni teshwiq qilishqa bashlighanidi. Emma shuningdin kéyinki köpligen uchurlar we ispatliq bayanlar ghayet zor sandiki lagér tutqunliri hemde "Namratliqni tügitish" namida herqaysi yéza-qishlaqlardin yighiwélin'ghan déhqan yashlirining lagérlargha yéqin jaylardiki zawut-fabrikilarda hemde xitay ölkiliridiki zawutlarda "Zamaniwi qullar" sheklide emgek qiliwatqanliqini körsetti.

Uyghurlar diyaridiki bu xil mejburiy emgek heqqide köplep melumatlarning otturigha chiqishigha egiship amérika we yawropadiki bir qisim döletler bu mesilini arqimu-arqidin tenqidlidi. Bolupmu amérika hökümitining bu mesilidiki mewqesi hemmidinmu salmaqliq we keskin boldi. Amérika dölet mejlisi qarmiqidiki xitay ishliri ijra'iye ishliri komitétining re'isi marko rubyo bu heqte keskin söz qilip, xitay hökümitining Uyghurlarni mejburiy emgekke sélishini tenqidligen, shuningdek mushu xil mejburiy emgek arqiliq ishlepchiqiriliwatqan mehsulatlarning amérika bazirigha seldek éqip kiriwatqanliqini, emdi bu qabahetlik ré'alliqni chekleshning waqti kelgenlikini körsitip ötken idi.

1-Iyul küni amérika tashqi ishlar ministirliqi "Shinjangdiki soda teminat zenjiri heqqide tewsiye" namliq zor hejimlik höjjetni élan qilip, xitay bilen soda qiliwatqan amérika shirketlirini Uyghur diyaridiki mejburiy emgek bilen chétilip qélish éhtimali bolghan teminat zenjiridin hoshyar bolushqa chaqirdi.

Mezkur tewsiyenamide xitay hökümitining Uyghur diyaridiki Uyghurlar asasiy hujum nishani bolghan siyasiy basturush herikitining izchil dawam qiliwatqanliqi, buning bilen ghayet zor sandiki lagér mehbusliri peyda bolghan ehwalda xitay hökümitining Uyghurlarni zor kölemde xitay ölkiliridiki zawutlargha ishchiliqqa yötkep, ishlepchiqirish séxlirigha emgekke orunlashturghanliqi, shu sewebtin amérikadiki soda shirketlirining bu xil zulumlargha shérik bolup qalmasliqi üchün xitay shirketliri bilen soda qilishtin ilgiri ashu shirketning mehsulatliri bu xil mejburiy emgek bilen qanchilik baghlinishqa ige ikenlikini tekshürüp körüsh lazimliqi alahide tekitlinidu.

Höjjette éniq qilip buning yalghuz soda shirketliri bilenla cheklinip qalmaydighanliqimu tekitlen'gen bolup, ilmiy teshkilatlar, shexsler, meblegh salghuchilar dégenlerningmu mushu höjjet boyiche ish körüshi lazimliqi éytilidu. Bolupmu xitay hökümitining Uyghurlarni basturushigha biwasite yardem bériwatqan yuqiri téxnikiliq nazaret üsküniliri(her xil kaméralar, bi'ologiyelik üsküniler)ni yasighuchi zawutlar, Uyghurlarning mejburiy emgiki bedilige méngiwatqan xitay zawutliri hemde lagér qurulushi bilen meshghul bolghuchi binakarliq shirketliri bilen alaqide bolghanda teminat we soda zenjirining mejburiy emgekke chétilip qélishidin alahide hoshyar bolush lazimliqi körsitilidu.

2019-Yili öktebirde amérika soda ministirliqi mexsus höjjet chiqirip xitay soda sahesi we hökümet sahesidiki saqchi idariliri, saqchi mektepliri qatarliq 28 orunni "Shinjangdiki kishilik hoquqni depsende qilishqa biwasite chétishliq" dep körsetkenidi. 2020-Yili 5-iyunda bolsa yéngidin sekkiz orunni bu qara tizimlikke qoshti. Buninggha mas halda 2020-yili 1-may we 17-iyun küni amérika tamozhna we chégra muhapizet idarisi Uyghurlar diyaridiki xitay zawutliri mejburiy emgek bedilige ishlepchiqarghan ghayet zor chach mehsulatlirini musadire qildi. Arqidinla Uyghurlarning mejburiy emgiki arqiliq ishlen'gen bir türküm kiyim-kéchekler tamozhnida tutup qélindi. Amérika awam palatasining ezasi tom suzzi bolsa bu munasiwet bilen keskin söz qilip, Uyghurlar heqsiz ishlitilidighan hemde ularning emgiki arqiliq pütüp chiqidighan mehsulatlarning amérika bazirigha kirishini qet'iy chekleshni, buning üchün aldi bilen amérika hökümitining bu xil mejburiy emgekning aldini alidighan qanun layihesini maqullishi lazimliqini tilgha alghanidi.

Amérika tashqi ishlar ministirliqining bu tewsiyenamisige soda ministirliqi we maliye ministirliqi qatarliqlarningmu imza qoyushi amérikadiki her sahening qizghin alqishigha érishti. Amérika xelq'ara diniy erkinlik komitéti özlirining bu tewsiyenamini qizghin alqishlaydighanliqini bildürüp mexsus bayanat élan qildi. Mezkur komitétning komissari nuri türkelning bildürüshiche, mushundaq bir höjjetning élan qilinishi Uyghurlar diyaridiki zulum dawam qiliwatqanda zor ehmiyetke ige iken.

Nuri türkelning qarishiche, mezkur yéngi höjjetning tarqitilishi nöwette amérika dölet mejlisige tapshurulghan "Uyghurlarni mejburiy emgekke sélishning aldini élish qanuni" ning resmiy qanun'gha aylinishi üchünmu muhim ehmiyetke ige iken.

Tewsiyenamining axirida Uyghur diyaridiki mejburiy emgekke chétishliq yénik sana'et sahesi körsitilgen bolup, uningda yanfon, taziliq mehsulatliri, déhqanchiliq mehsulatliri (qumul qoghuni, korla neshpüti, pemidur mehsulatliri), paxta mehsulatliri, chach mehsulatliri we yalghan chach, basmichiliq buyumliri, toqumichiliq buyumliri qatarliqlar hemde ularning ishlepchiqirish nuqtiliri mexsus xerite bilen körsitilidu.

Nöwette bu tewsiyenamining Uyghurlar diyaridiki mejburiy emgekni chekleshte mu'eyyen rol oynaydighanliqi texmin qilinmaqtiken.

Toluq bet