Америка әмәлдарлири: америка ширкәтлири уйғурларға қаритилған кишилик һоқуқ дәпсәндичиликигә қариши позитсийә билдүрүши керәк

Мухбиримиз җүмә
2020-07-19
Елхәт
Пикир
Share
Принт
(Солдин) американиң японийәдә турушлуқ баш әлчиси вилям хагерти , дөләт ишлири катипи майк помпейо , иқтисадий тәрәққият , енергийә вә муһит ишлири катипиниң ярдәмчиси кәйт крач вә алий мәслиһәтчи майкел мәккинлей әпәндиләр г-20 йиғинида. 2019-Йили 28-июн, японийә.
(Солдин) американиң японийәдә турушлуқ баш әлчиси вилям хагерти , дөләт ишлири катипи майк помпейо , иқтисадий тәрәққият , енергийә вә муһит ишлири катипиниң ярдәмчиси кәйт крач вә алий мәслиһәтчи майкел мәккинлей әпәндиләр г-20 йиғинида. 2019-Йили 28-июн, японийә.
AP

Америкиниң икки нәпәр юқири дәриҗилик дөләт әмәлдарлири бир обзор елан қилип, хитай билән сода қилидиған америка ширикәтлирини уйғурларға қаритилған кишилик һоқуқ дәпсәндичиликигә қариши позитсийә билдүрүшкән чақирди.

Америкиниң иқтисадий илгириләш, енергийә вә муһит министирлиқиниң муавин министири кейс крач билән америка ана вәтән хәвпсизлик министирлиқиниң мувәққәт муавин министири кән куҗинели бирликтә «төпилик» (The Hill) гезитидә елан қилған обзорида америка ширкәтлириниң чәтәлләрдә сода келишими түзүштин илгири буниң кишилик һоқуқ дәпсәндичилики билән четишлиқ әмәслики, яки бу келишимләрниң шу һакимийәтниң зулум искәнҗисини чиңитишиға һәссә қошидиған яки қошмайдиғанлиқи үстидә тәкшүрүш елип бериши керәкликини билдүрди. 

Улар обзорида мундақ язди: «бундақ тәкшүрүш мустәбитләрчә тәқиб қилиш қилмишлири биләш шуғуллиниватқан, өз пуқралириниң, болупму уйғурлар вә шинҗаңдики башқа азсанлиқ мусулман гуруппиларниң кишилик һоқуқлирини қорқунчлуқ һалда дәпсәндә қиливатқан хитай хәлқ җумһурийити билән сода қилғанда техиму зор әһмийәткә игә.»

Улар обзорида йәнә, дуняниң һәр қайси җайлиридики ширкәт, дөләт вә хәлқләрниң хитай компартийәсиниң һәқиқий маһийитини һәмдә униң әқлий мүлүк вә технологийә системилирини өзиниң қара нийитини ишқа ашуруш үчүн ишлитишкә тиришидиғанлиқини барғанчә рошән тонуп йетишкә башлиғанлиқини, хитайниң бу хил маһийитиниң, корона вируси вабаси, хоңкоңдики бастуруш қатарлиқларда өз ипадисини тапқанлиқини көрсәткән. 

Улар мундақ язған «шуңа һазир, америка ширкәтлири хитай ширкәтлири билән сода қилғанда улар салған мәбләғниң хитай компартийәсиниң кишилик һоқуқ дәпсәндичиликини капаләткә игә қилиш вә изчиллаштурушиға һәссә қошмайдиғанлиқини илгирикидинму бәкрәк һалда җәзимләштүрүши керәк.»

Улар обзорида, америка өз ширкәтлириниң бундақ қейин әһвалға тақабил турушиға ярдәмдә болуш үчүн ташқи ишлар министирлиқи вә ана вәтән хәвпсизлик министирлиқи билән бирликтә уйғур елигә җайлашқан тәминләш зәнҗиригә мунасивәтлик сода тәвсийәнамиси елан қилғанлиқини баян қилиду. 

Улар мундақ язиду: «мәзкур тәвсийәнамидики көрсәтмиләргә асасән ширкәтлиримиз хитайдики, болупму шинҗаңдики кишилик һоқуқ дәпсәндичиликигә һәссә қошуп қалмиғанлиқиға техиму ишәнч қилалайду.»

Улар мақалисидә америка ширкәтлириниң хитай билән сода қилғанда диққәт қилишқа тегишлик, хитай компартийәсиниң уйғурларни тәқиб қилидиған техника тәрәққиятиға һәссә қошуп қелиш хәтири, уйғур ели мәнбәлик тәминләш зәнҗиридики мәҗбурий әмгәк билән ишләпчиқирилған малларға тайинип қелиш хәтири, хитайға селинған мәбләғләрниң әң ахирида хитай компартийәсиниң һакиммутләқ дөләт аппаратини мәбләғ билән тәминләп қоюш хәтири қатарлиқларни өз ичигә алған уч хәтәрлик нуқтиға дуч келидиғанлиқини көрсәткән. 

Улар ахирида юқарқи сәвәбләрни хуласилигәндин кейин ширкәтләрни һошярлиқини өстүрүшкә чақирип мундақ язиду: «мән ким билән муамилә қиливатимән? улар ким билән муамилә қиливатиду? шинҗаңда яки хитай миқясида сода қилиштики һәқиқий хәтәр һесабатни немә? дегәнләрни өзүңлардин соришиңлар керәк.»

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт