Amérika dölet mejlisi ezaliri NBA ning ürümchidiki meshiq merkizini taqashni telep qildi

Muxbirimiz erkin
2019-10-11
Élxet
Pikir
Share
Print
NBA Ning mes'uli adam silwér musabiqining bashlinish nutqini sözlimekte. 2019-Yili 8-öktebir, tokyo.
NBA Ning mes'uli adam silwér musabiqining bashlinish nutqini sözlimekte. 2019-Yili 8-öktebir, tokyo.
AP

Amérika dölet mejlisining 8 neper awam we kéngesh palata ezasi 9‏-öktebir küni amérika döletlik waskétbol jem'iyiti‏ - NBA Ning mes'uli adam silwérgha mektup yézip, NBA Xadimlirining pikir erkinlikige mudaxile qilmasliqni, jem'iyet xadimlirining tibet, xongkong we Uyghurlar heqqide ashkara pikir qilishigha yol qoyushini, shundaqla uning ürümchidiki meshiq merkizini taqashni oyliship körüshini telep qilghan.

Mezkur mektupni tam malinowiskiy, mayk galligér, aliksandra okazi'o kortes, jim banks qatarliq 4 neper awam palata ezasi we tam katton, ted kruz, ron waydén, bén sossé qatarliq 4 neper kéngesh palata ezasi yazghan. Nöwette, bu weqe amérikada qattiq munazire qozghap, amérika döletlik waskétbol jem'iyiti - NBA xitaygha bash égish, uning amérikada pikir erkinlikige mudaxile qilishigha yol qoyush bilen eyiblenmekte. Bu munazirige xyuston rakéta komandisining diréktor darél moréyning twittérda söz qaldurup, xongkongluqlarning erkinlikini qollishi seweb bolghan. Xitay terep darén moréyning twittérdiki sözlirige shiddetlik inkas qayturup, amérika döletlik waskétbol jem'iyiti bilen bolghan bezi hemkarliq türlirini tonglatqan. Arqidinla döletlik waskétbol jem'iyiti bilen xyuston rakéta komandisi darél moréyning sözige qattiq epsuslan'ghanliqini bildürgenidi. 

Halbuki, amérika awam we kéngesh palatasining 8 neper ezasi mektubida, amérika döletlik waskétbol jem'iyiti bilen xyuston rakéta komandisining bayanat élan qilip, mezkur komandining diréktori darél moréyning twittérdiki inkasi seweblik kechürüm sorishi özliride chongqur endishe qozghighanliqini bildürgen. Uningda "Xitay kommunistik partiyesi özining iqtisadi küchini ishlitip, amérika ichide amérikaliqlarning söz qilishini bésishqa urunushi qorqunchluq. Shundaqla döletlik waskétbol jem'iyitining xitay hökümitige tiz püküp, uninggha pushayman qilghanliqini bildürüshi téximu qorqunchluq" déyilgen. 

Bu weqe amérika hökümiti xitayning Uyghur rayonidiki éghir kishilik hoquq depsendichiliki seweblik uning rayondiki j x organlirini öz ichige alghan 28 organni qarar tizimlikke alghanliqi, shundaqla rayondiki xitay emeldarlirigha wiza cheklimisi qoyghanliqini jakarlighan bir mezgilde yüz berdi. Amérikadiki bezi mutexessislerning ilgiri sürüshiche, Uyghur rayonining nöwettiki weziyitini nezerde tutqanda, NBA ning bu rayondiki mewjutluqini soraq qilish mentiqige tamamen uyghun iken. Amérikidiki jorj washin'gton uniwérsitétining proféssori, Uyghurshunasliq shon robérts 11‏-öktebir ziyaritimizni qobul qilghanda bu mesilige ipade bildürüp, mundaq dédi: "Eslide döletlik waskétbol jem'iyitining xitaydiki mezkur alahide rayon bilen hemkarlishishtin özini yiraq tutushi kérek idi. Chünki, buning shundaq bolushida köp xil seweb bar. Mana bu dölet mejlisining uning buninggha ündishining sewebi. Shu so'alni sorash tamamen muwapiq kélidu, rayondiki tenterbiyeni öz ichige alghan herqandaq shekildiki iqtisadi pa'aliyetni yéqindin teqib astigha élish zörür mesile." 

NBA Ning ürümchidiki waskétbol meshiq merkizi 2016‏-yili qurulghan. Uning xitay hökümiti mezkur rayonda keng kölemlik lagérlarni qurup, 2 milyondek Uyghur, qazaq we bashqa musulmanlarni bu lagérlargha qamighan bir mezgilde ürümchide meshiq merkizi qurushi, eyni chaghda taratqularning alahide diqqitini qozghighan. Amérika döletlik waskétbol jem'iyitining eyni chaghda bergen uchurida, ürümchidiki meshiq merkizide 120 qiz we 120 neper oghul yash ösmür waskétbol heweskarining terbiyilinidighanliqi bildürülgen. Döletlik waskétbol jem'iyitining mes'uli adam silwér 2016‏-yili öktebirde meshiq merkizining qurulushi munasiwiti bilen béyjingda axbarat yighini ötküzgende bezi muxbirlar meshiq merkizining néme üchün ürümchide qurulghanliqini sorighan. 

Adam silwér bu so'algha: "Bizning bu yéngi hemkarliq türimizde bu sheherlerni qandaq talliduq, diben mesilige kelsek, bu bizning bu 3 sheherdiki tenterbiye organliri bilen izchil hemkarliqimizgha taqilidu. Bizning munasiwetlirimiz bek yaxshi bolup keldi. Bu hemkarliqimiz xitay waskétbol jem'iyitini öz ichige alidu. Uning üstige bu sheherning hazirqi mewjut sistémidiki ipadisi nahayiti yaxshi. Mana bizning bu hemkarliq türimizde bu sheherlerni tallishimizning sewebi" dep jawab bergenidi. Melum bolushiche, adam silwér 8‏-öktebir küni bayanat élan qilip, özlirining burunqi sözige tüzitish bergen bolsimu, lékin bu NBA gha bolghan tenqidlerge xatime bérilmigen. 

Adam silwér 8‏-öktebir élan qilghan bayanatida mundaq deydu: "Bizning muddi'ayimizni tenqid qiliwatqanlargha melum bolsunki, bu peqet bizning tijaretnila közde tutuwatqanliqimiz emes. Teng barawerlik, pikri erkinliki biz uzun yillar mabeynide teriplep kéliwatqan we dawamliq teripleydighan qimmet qarishidur. Biz dunyada amérika waskétbol longqisini élip méngiwatqan bir organ bolush süpitimiz bilen bizning eng zor töhpilirimizning biri musabiqilirimizdiki qimmet qarishidur". 

U buning aldida darén moréyning sözining iqtisadi bedili barliqi, uning sözi milyonlighan xitay waskétbol mestanilirining könglini aghritqanliqini ilgiri sürgen. U mundaq dégen: "Biz darél moréyning söz erkinlikini qollan'ghanliqi üchün kechürüm sorimaymiz. Biraq men uning sözining xitaydiki nurghun dostlirimizni epsuslandurghanliqidin epsuslinimen. Bu bizning milyonlighan mestanilirimizni öz ichige alidu. Qisqisi, biz waskétbol arqiliq özimizning arzu-ümidlirini ishqa ashurimiz. Lékin, paydisiz söz heriketler beden meshiqi, rohiy saghlamliqqa merkezlishiwatqan kishilerge kashila chiqirip, ularda inaqsizliq yaritidu. Mana bu méni epsuslandurmaqta". 

Lékin jorj washin'gton uniwérsitétidiki proféssor shon robérts, döletlik waskétbol jem'iyitining jama'et pikrini qayil qilishi üchün eng muwapiq yolning Uyghur rayonidiki hemkarliq türlirige xatime bérish ikenlikini bildürdi. Shon robérts mundaq deydu: "Méningche döletlik waskétbol jem'iyitidek organlar üchün eng muwapiq yol bu rayon bilen bolghan her qandaq shekildiki hemkarliq munasiwitige xatime bérishtur. Chünki, bu hemkarliq ularning ammiwi munasiwet ishliridiki zor tosuq bolup qalidu. Bolmisa, bu hemkarliq ularning qattiq tenqidke uchrishigha seweb bolidu. Shunga, ulargha nisbeten kech qalghan'gha qarighanda baldurraq heriket qilishi aqilanilik bolidu." 

Amérika dölet mejlisi ezalirining adam silwérgha yazghan mektubida, uninggha 4 türlük telep qoyulghan. Bu 4 türlük telep amérika döletlik waskétbol jem'iyiti ezalirigha némini sözlesh, némini sözlimeslik heqqide ölchem békitip bermeslik, ularning söz erkinlikige kapaletlik qilish, xitay terep NBA ni bayqut qilishqa xatime bergen'ge qeder xitaydiki pa'aliyitini toxtitish, xitayning Uyghur rayonida bir milyondek kishini lagérlargha qamap, keng kölemlik étnik we diniy basturush élip bériwatqanliqi, bu ehwalni közde tutup, uning ürümchidiki meshiq merkizini qayta oylishish qatarliq mezmunlarni öz ichige alghan.

Toluq bet