Америка дөләт мәҗлис әзалири уйғурларниң панаһлиниш ишлирини асанлаштурушни тәләп қилди

Мухбиримиз ирадә
2020-10-26
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Америка дөләт мәҗлиси ташқи ишлар комитетиниң оттура шәрқ, шималий африқа вә хәлқара террорлуқ мәсилилиригә мәсул демократлар партийәсидин болған рәис тед деч әпәнди йиғинда сөзлимәктә. 2020-Йили 16-сентәбир, вашингтон.
Америка дөләт мәҗлиси ташқи ишлар комитетиниң оттура шәрқ, шималий африқа вә хәлқара террорлуқ мәсилилиригә мәсул демократлар партийәсидин болған рәис тед деч әпәнди йиғинда сөзлимәктә. 2020-Йили 16-сентәбир, вашингтон.
REUTERS

Америка дөләт мәҗлиси ташқи ишлар комитетиниң оттура шәрқ, шималий африқа вә хәлқара террорлуқ мәсилилиригә мәсул демократчилар партийәсидин болған рәис тед деч вә җумһурийәтчи әзаси җов вилсон башчилиқидики җәмий 31 нәпәр мәҗлис әзаси уйғурларниң америкада панаһлиниши вә уларниң мусапирлиқ салаһийити билән америкаға виза елишиниң асанлаштурулушини тәләп қилди. Улар америка ташқи ишлар министири майк помпейо вә америка дөләт бихәтәрлик министирлиқиниң мувәққәт министири чад волфқа қилған чақириқида хитай һөкүмитиниң зиянкәшликигә учраватқан уйғурларни қоғдаш үчүн уйғурларниң америка визиси елишини тезлитиш, шундақла йәнә америка мусапирларни қобул қилиш программиси бойичә «P-1» дәп атилидиған мусапирлиқ һавалиси берилишини тәләп қилған.

Улар имзалиқ мәктубидамундақ дегән: «биз америка һөкүмитиниң техиму көп һәрикәт қоллинип, уйғурларниң хитай һөкүмитиниң зиянкәшликигә учришиниң алдини елишини тәләп қилимиз. Биз силәрниң америка визиси елишни тезләштүрүшүңларни, мусапирларниң омумий сан чәклимисини юқири көтүрүш билән биргә, чәтәлләрдики уйғурларға (P-1) дәп атилидиған мусапирлиқ һавалиси беришиңларни вә шундақлавә америкаға келип болған уйғурларни қоғдаш үчүнму тездин һәрикәт қоллинишиңларни сораймиз. Биз уйғурлар дуч келиватқан инсаний киризислар вә бейҗиңниң уйғурларға тохтимай қиливатқан бастурушини нәзәрдә тутқанда юқириқи бу тәдбирләрниң җиддий зөрүрлүкигә ишинимиз.»

Америка хәлқара диний әркинлик комитетиниң комиссари нурий түркәл бу һәқтә радийомиз зияритини қобул қилип юқириқи бу чақириқниң уйғурларниң панаһлиқ ишлириниң тезлишишиға йол ечиши мумкинликини ейтти. У сөзидә йеқинқи йиллардин буян американиң җәнубидики чегра районлирида йүз бәргән бир қатар қанунсиз көчмән киризислири сәвәбидин америкада панаһланғучиларни вә көчмәнләрни қобул қилиш ишлири омумйүзлүк астилап кәткәнликтин уйғурларға охшаш һәқиқәтән панаһлинишқа еһтияҗлиқ милләтләрниң ишлириниңму охшашла астилап кәткәнликини ейтти. Шуңа у америка дөләт мәҗлис әзалириниң бундақ бир чақириқни қилиши билән уйғурларниң панаһлиниш мәсилилиригә айрим муамилә қилинишиниң йоли ечилиши мумкинликини ейтти.

Нурий түркәл әпәнди ейтқандәк, америкада йеқинқи йиллардин буян болуватқан көчмәнләр кризиси америкадики уйғур панаһланғучиларниң ишлириниң тезрәк бир тәрәп болушиға тәсир көрсәткән. Америкада илгирики йилларда 6 айдин 1 йилғичә болған арилиқта һәл болидиған панаһлиниш рәсмийәтлири 5 йил болупму һәл болмиған уйғурлар бар. Америкадики уйғур сиясий панаһланғучилардин бири радийомизниң зияритини қобул қилип, өзиниң 2015-йили 10-айда елтимас қилғанлиқини вә 5 йилдин буян җаваб күтүватқанлиқини ейтти.

Юқириқи америка дөләт мәҗлис әзалириниң мәктубидин мәлум болушичә, һазир америкаға келиш үчүн охшимиған виза категорийәлири бойичә виза күтүватқан 3 милйон 600 миң адәм бар болуп, уларниң сақлаш муддити 5 йилдин 18 йилғичә икән. Шуңа юқириқи әзалар мәктупида америкадин дуняниң һәрқайси җайлиридики хитайниң зиянкәшликикгә учраш хәвпи болған уйғурларниң аилә визиси, маарип вә ишқа орунлишиш визисиға қилған елтимаслирини тездин ойлишишни тәләп қилған.

Нурий түркәл әпәндиниң билдүрүшичә, америка һөкүмити «тийәнәнмен вәқәси» йүз бәргәндин кейин 1990-йили 4-айдин бурун америкаға кәлгән хитай пуқралириға қарита юқириқидәк һавалә бойичә көчмәнлик салаһийити бәргән болуп, америка бу арқилиқ хитай һөкүмитиниң демократик оқуғучилар һәрикитини бастурғанлиқиға наразилиқини ипадилигән икән. Нурий түркәл америка мусапирларни қобул қилиш программиси бойичә вә башқа алақидар қанунлар бойичә чәтәлләрдә туруватқан уйғурларни юқириқидәк (P-1) һавалиси билән әкелишни америка дөләт мәҗлисидә қанун лайиһәси билән авазға қоюши вә мақулланғандин кейин президент трампниң алдиға қоюши мумкинликини ейтти.

Америка дөләт мәҗлисиниң һәр икки партийәдин болған әзалири чақириқ мәктупида (P-1) мусапирлиқ һавалиси бойичә уйғурларни қобул қилишниң әһмийитиниму тәкитләп өткән болуп, униңда мунулар дейилгән:

«(P-1) Һавалиси бойичә, америка дипломатлириниң һәқиқәтән қоғдашқа еһтияҗлиқ кишиләрни пәрқләндүрүшини асанлаштурғили һәмдә уларни бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң көрсәтмисисиз биваситә америка мусапирлар органлириға тәвсийә қилғили болиду. Һәрқайси әлчиханиларниң (P-1)мусапирлиқ һавалисини алдинқа орунға қоюши вә тезлитиши билән шәрқий-җәнубий асия, оттура асия вә түркийәдә туруватқан вә җүмлидин хитайниң зиянкәшликигә учраш еһтимали юқири болған уйғурларға ярдәм қилғили болиду»

Йеқинда америка виргинийә штатиниң вәкили, америка авам палата әзаси җеннифир вәкистон уйғур панаһланғучилар мәсилиси, болупму америкадики уйғурларниң сиясий панаһлиқ тәләп қилиш ишлириниң бесилип қелиши һәққидә америкадики яш уйғур паалийәтчиләрдин ирадә қәшқири билән сөзләшкән. Җеннифир вәкистон ханим өзиниң фейсбук вә тивиттер торидики һесаблири арқилиқ америкада мушу хил әһвалға дуч кәлгән уйғурларни өзи билән алақилишишкә чақирди.

Чәтәлләрдики уйғур көзәткүчиләрниң қаришичә, юқириқи бу чақириқ америка һөкүмити вә башқа демократик әлләрниң уйғурларниң мәсилисигә алаһидә муамилә қилип, уларниң бихәтәр һалда вә тез сүрәттә3-дөләткә орунлишишиға иҗабий тәсир көрситиши мумкинкән.

Америка ташқи ишлар министири майк помпейо вә америка дөләт бихәтәрлик министирлиқиниң мувәққәт министири чад волфқа йезилған юқиридики бу хәтни андири левин, бираян фитзпатрик, том сузи, ян шаковиский, җим коста, доннашалала, стев кохен, геррий коннолли, ро ханна, давид трон, җим мәквен, алсе хастиңс, рашида тлайб, ами бера, колин вә җеннифир вәкистон қатарлиқ америкадөләт мәҗлисиниң демократчи вә җумһурийәтчи партийә әзалиридин тәшкилләнгән җәмий 31 нәпәр әза имзалиған.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт